[Tiểu luận 2025] Giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự – Pháp luật và thực tiễn (MS-B0882)

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Định dạng: WORD
• Số trang: 18 trang (Không bao gồm bìa, Mục lục)
• Năm: 2025 / Mã số: B0882.

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Mục đích của quá trình TTHS là việc xác định có hay không tội phạm xảy ra, trừng trị, giáo dục người phạm tội và phục hồi những thiệt hại do tội phạm gây ra. Theo đó, trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, ngoài việc điều tra, truy tố, xét xử xác định đúng người, đúng tội thì CQTHTT còn phải giải quyết các vấn đề dân sự trong VAHS, bao gồm: Trả lại tài sản bị chiếm đoạt; BTTH về giá trị tài sản bị chiếm đoạt bị mất hoặc bị hủy hoại, bị làm hư hỏng; BTTH về lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản; BTTH về vật chất và tinh thần do tính mạng, sức khỏe, danh dự bị xâm phạm,[1]… Thông thường các vấn đề dân sự này được giải quyết ngay trong các VAHS xâm phạm đến quyền sở hữu, tính mạng, sức khoẻ của bị hại.

Giải quyết vấn đề dân sự trong VAHS cũng là một trong các nguyên tắc cơ bản đồng thời là một chế định quan trọng được ghi nhận trong luật TTHS Việt Nam, bởi lẽ nó không những là căn cứ xác định nội dung của vấn đề dân sự, trách nhiệm dân sự hay vị trí, vai trò, quyền, lợi ích và nghĩa vụ của những người tham gia tố tụng trong VAHS mà còn là căn cứ xác định TNHS của bị can, bị cáo.

Tuy nhiên, quy định về giải quyết vấn đề dân sự trong VAHS chính thức được ghi nhận trong BLTTHS 2003 đến nay đã là một khoảng thời gian khá dài, nhưng về lí luận hay thực tiễn áp dụng hiện nay quy định về việc giải quyết vấn đề dân sự trong VAHS trong BLTTHS 2015 vẫn còn tồn tại một số vướng mắc bất cập cần nghiên cứu và hoàn thiện như: Chưa thống nhất về khái niệm “vấn đề dân sự trong VAHS”, khái niệm “bồi hoàn”, giới hạn giải quyết vấn đề dân sự còn có nhiều quan điểm khác nhau và chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể; Điều kiện để tách vấn đề dân sự ra khỏi vụ án dân sự là “chưa có điều kiện chứng minh” và “không ảnh hưởng đến việc giải quyết VAHS” có nhiều cách hiểu khác nhau chưa có văn bản hướng dẫn áp dụng; cơ quan nào có thẩm quyền tách vấn đề dân sự; các chủ thể tham gia tố tụng có quyền đề nghị tách vấn đề dân sự hay không; thời hạn hưởng bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khoẻ bị xâm hại hoặc trách nhiệm cấp dưỡng cho cha mẹ, con chưa thành niên là bao lâu; khi bị cáo tự nguyện nộp án phí về phần dân sự trước khi mở phiên toà thì phải nộp ở đâu; thủ tục mở phiên hòa giải có phải là thủ tục bắt buộc mà Tòa án phải thực hiện khi CBXX phiên tòa sơ thẩm hay không,… và còn nhiều vấn đề khác về việc bảo đảm quyền của bị can, bị cáo khi giải quyết vấn đề dân sự trong VAHS.

Về thực tiễn áp dụng, còn tồn tại nhiều hạn chế như xác định sai tư cách tố tụng của nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan; xác định sai mức BTTH; không triệu tập đủ NTGTT. Trong quá trình giải quyết vấn đề dân sự, bị can và bị cáo thường không được biết rõ về các yêu cầu dân sự cụ thể của người yêu cầu; không được biết các tài liệu, chứng cứ do người yêu cầu cung cấp. Ngoài ra, án phí về phần dân sự thường được giải quyết tại phiên toà nên bị cáo thường phải chịu toàn bộ án phí.[2] Vấn đề về trách nhiệm thu thập chứng cứ chứng minh vấn đề dân sự trong VAHS cũng còn nhiều hạn chế vì CQĐT, VKS thường tập trung chứng minh tội phạm, TNHS mà chưa quan tâm nhiều đến việc giải quyết phần dân sự phát sinh từ hành vi phạm tội.[3]

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tác giả quyết định lựa chọn “Giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự ở giai đoạn xét xử sơ thẩm” làm tiểu luận kết thúc môn học của mình.

[1] Trần Xuân Hải (2021), “Một số vấn đề cần lưu ý khi kiểm sát việc giải quyết vấn đề dân sự trong giai đoạn điều tra”, https://kiemsat.vn/mot-so-van-de-can-luu-y-khi-kiem-sat-viec-giai-quyet-van-de-dan-su-trong-giai-doan-dieu-tra-62488.html, truy cập ngày 09/10/2025.

[2] Nguyễn Thị Thu Hiếu (2019), “Bảo đảm quyền của bị can, bị cáo khi giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự”, https://tapchitoaan.vn/bai-viet/nghien-cuu/bao-dam-quyen-cua-bi-can-bi-cao-khi-giai-quyet-van-de-dan-su-trong-vu-an-hinh-su, truy cập ngày 09/10/2025.

[3] Lê Thanh Vũ (2021), “Một số ý kiến trao đổi về việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự”, https://tapchitoaan.vn/bai-viet/phap-luat/mot-so-y-kien-trao-doi-ve-viec-giai-quyet-van-de-dan-su-trong-vu-an-hinh-su, truy cập ngày 05/10/2025.

[… Vui lòng tải về để xem đầy đủ nội dung tài liệu này]

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG