[Tiểu luận 2024] Giải quyết tranh chấp – khiếu nại hành chính liên quan đến đất đai: Thực tiễn áp dụng pháp luật và một số giải pháp

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Luật Hà Nội
• Định dạng: WORD
• Số trang: 31 trang (cả bìa)
• Năm: 2024 / Mã số: B0098.
• Văn bản áp dụng: Luật Đất đai năm 2013.

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây vấn đề đô thị hóa trên địa bàn huyện Khánh Sơn phát triển rất mạnh mẽ, đặt ra yêu cầu phải thu hồi đất của các tổ chức và cá nhân phục vụ cho lợi ích công cộng. Việc thu hồi đất, đền bù, giải phóng mặt bằng nhiều lúc, nhiều nơi thực hiện còn chưa đúng theo quy định của pháp luật hoặc những quy định của pháp luật còn chưa phù hợp với thực tế cuộc sống, dẫn đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức bị xâm phạm. Do đó, phát sinh khiếu nại và yêu cầu nhà nước phải giải quyết. Tuy nhiên các quy định của pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai theo quy định của  Luật Đất đai năm 2003; Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành có những mâu thuẫn với các quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 và các Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại năm 2011; Do vậy, tình hình khiếu kiện đông người, đơn khiếu nại gửi vượt cấp lên Trung ương, liên quan đến việc thu hồi đất, bồi thường giải tỏa tái định cư vẫn còn tiếp diễn, làm ảnh hưởng xấu đến an ninh chính trị, trật tự xã hội, môi trường đầu tư, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân trên địa bàn huyện.

Qua thực tiễn công tác tại Thanh tra Huyện Khánh Sơn với nhiệm vụ là tham mưu cho Ủy ban nhân dân huyện giải quyết các khiếu nại của công dân, tổ chức liên quan đến công tác quản lý nhà nước trên địa bàn huyện, nhưng kinh nghiệm tích lũy chưa nhiều, kiến thức còn hạn hẹp, nên tôi chọn đề tài: “Giải quyết tranh chấp – khiếu nại hành chính liên quan đến đất đai: Thực tiễn áp dụng pháp luật và một số giải pháp” với mong muốn tìm ra một giải pháp tốt nhất phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của địa phương.

Do trình độ nghiên cứu còn hạn chế, thời gian nghiên cứu ít, kinh nghiệm tích lũy qua công việc chưa nhiều nên tiểu luận này không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong các thầy cô quan tâm chỉ bảo, góp ý bổ sung để bản thân được học hỏi và vận dụng có hiệu quả cao nhất vào công việc đang làm hiện nay.

Xin chân thành cảm ơn Quý Thầy, Cô!.

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

Trong tình hình hiện nay, giải quyết kịp thời và đúng quy định pháp luật các khiếu nại của công dân là một yêu cầu bức thiết và quan trọng. Điều đó thể hiện sự tôn trọng quyền làm chủ của công dân, bảo đảm các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đồng thời góp phần cải tiến và nâng cao năng lực, hiệu lực quản lý của cơ quan hành chính nhà nước, củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong khiếu nại sẽ làm cho chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh, ổn định tình hình chính trị, kinh tế – xã hội, thúc đẩy sự nghiệp đổi mới phát triển thắng lợi, góp phần ngày càng hoàn thiện nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân.

Trong quá trình giải quyết khiếu nại, nếu không hiểu đúng các vấn đề mang tính nguyên tắc pháp luật thì không thể đánh giá đúng bản chất sự việc, như vậy không thể áp dụng những quy định pháp luật phù hợp để giải quyết vấn đề.

Thực tế hiện nay khiếu kiện có 3 loại, gồm: khiếu nại, tố cáo và tranh chấp đất đai, trong đó “tố cáo” là dễ nhận biết nhất, còn giữa “khiếu nại” và “tranh chấp đất đai” thường xuyên có sự nhầm lẫn. Sự nhầm lẫn này không chỉ xảy ra ở cấp cơ sở mà còn xảy ra nhiều ở cấp huyện, cấp tỉnh.

Trước đây, các quy định của nhà nước ta không có sự phân biệt giữa tranh chấp đất đai và khiếu nại về đất đai, từ đó dẫn đến việc áp dụng cơ chế giải quyết không thích hợp với từng loại. Cụ thể, trước đây Luật Đất đai năm 1993 quy định UBND cấp huyện có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai nhưng nếu đương sự không đồng ý thì có thể khiếu nại quyết định giải quyết đó. Như vậy, một vụ việc từ tranh chấp trở thành khiếu nại. Đó là chưa kể giữa Luật Đất đai và Luật Khiếu nại có những điểm không thống nhất gây khó khăn cho quá trình áp dụng để giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

1.1. Khái niệm

Theo Khoản 1 Điều 2 Luật Khiếu nại đã được sửa đổi, bổ sung năm 2011  thì “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình”. Như vậy, hiểu một cách đơn giản là: khiếu nại là việc đề nghị xem xét lại các quyết định hành chính, hành vi hành chính mà người đề nghị cho rằng có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích chính đáng của mình.

Tại Điều 3 Luật Đất đai năm 2013 có định nghĩa: “Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hay nhiều bên trong quan hệ đất đai”.

Như vậy từ những khái niệm cơ bản về khiếu nại, tranh chấp đất đai chúng ta thấy rõ đây là hai phạm trù hoàn toàn khác nhau. “Khiếu nại” được quy định và điều chỉnh theo Luật Khiếu nại, còn “tranh chấp đất đai” lại được quy định và điều chỉnh theo Luật Đất đai.

Rõ ràng đây là hai vấn đề do hai Luật khác nhau điều chỉnh, không thể nhầm lẫn, song trên thực tế, các cơ quan hành chính nhà nước trong quá trình giải quyết có sự nhầm lẫn hai vấn đề này. Vì coi “tranh chấp” là “khiếu nại” nên trong quá trình giải quyết không tuân theo quy định của Luật Đất đai (Điều 202 Hòa giải tranh chấp đất đai và Điều 203 Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai) mà lại vận dụng Luật Khiếu nại để giải quyết, dẫn đến khiếu nại kéo dài làm cho vụ việc trở nên khó khăn, phức tạp.

1.2. Các quy định hiện hành

Việc giải quyết tranh chấp đất đai, giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai đã được quy định tại:

– Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013;

– Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai năm 2003;

– Nghi định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai năm 2013;

– Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất;

– Nghị định 47/2014/NĐ-DP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất;

– Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998 (được sửa đổi, bổ sung năm 2004, 2005 và nay là Luật Khiếu nại 2011);

– Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính năm 1996 (được sửa đổi, bổ sung năm 1998, 2006).

1.3. Nội dung quản lý nhà nước

Trong quản lý nói chung và quản lý đất đai nói riêng, không tránh khỏi những tranh chấp, khiếu nại, tố cáo. Đặc biệt, đất đai là lĩnh vực nhạy cảm, xảy ra nhiều tranh chấp, khiếu nại, tố cáo hơn các lĩnh vực khác. Một trong những vấn đề nổi cộm hiện nay của công tác quản lý đất đai là giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai. Vì vậy, “Giải quyết tranh chấp về đất đai” là nội dung đã được đề cập đến trong công tác quản lý nhà nước về đất đai từ Quyết định số 201-CP năm 1980. Trong quá trình phát triển, nó được chỉnh sửa và bổ sung cho hoàn thiện hơn. Từ khi Luật Đất đai 1993 ra đời đến nay, nội dung này được sửa, bổ sung thành “Giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong việc quản lý và sử dụng đất đai”. Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai với ý nghĩa là một nội dung của công tác quản lý nhà nước đối với đất đai, là hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn trong nội bộ các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân tham gia quan hệ đất đai để tìm ra các giải pháp đúng đắn trên cơ sở pháp luật nhằm phục hồi lại các quyền lợi bị xâm phạm, đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi vi phạm luật đất đai.

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG