[Tiểu luận 2022] Nguyên tắc kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự – Những vấn đề lý luận và thực tiễn

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Kiểm sát Hà Nội
• Định dạng: WORD
• Số trang: 55 trang (cả bìa)
• Năm: 2021 / Mã số: B0187.
• Pháp luật áp dụng: Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta không ngừng đổi mới, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phấn đấu vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Để thực hiện mục tiêu đó, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến việc cải cách tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan tư pháp, trong đó có Viện kiểm sát nhân dân (VKSND). VKSND được thành lập để đại diện cho Nhà nước trong lĩnh vực duy trì và bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật Bên cạnh đó, VKSND có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm pháp chế thống nhất, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước giao phó trong mỗi giai đoạn cách mạng của đất nước. VKSND Việt Nam được thành lập từ năm 1960, cho đến nay đã trải qua hơn 60 năm tồn tại, trưởng thành, phát triển và thực hiện được nhiều nhiệm vụ quan trọng, trong đó có thể nhắc đến nhiệm vụ Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong Tố tụng dân sự (TTDS). Trải qua các giai đoạn phát triển của đất nước, vị trí, vai trò của Viện kiểm sát (VKS) trong TTDS được ghi nhận ở từng mức độ khác nhau, từ việc quy định những quyền hạn cụ thể của VKS trong Luật Tổ chức VKSND năm 2014; trong TTDS rải rác ở các văn bản pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành đến việc khẳng định, ghi nhận Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS là một trong những nguyên tắc cơ bản của TTDS và là cơ sở để quy định trách nhiệm, thẩm quyền cụ thể của VKSND trong TTDS. Bên cạnh đó, VKSND phải thực hiện có hiệu quả và tốt hơn chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp, thì việc nghiên cứu để làm rõ cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, nội dung của nguyên tắc Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS và thực tiễn thực hiện nguyên tắc, trên cơ sở đó đề xuất các kiến nghị tiếp tục hoàn thiện pháp luật và bảo đảm thực hiện có hiệu quả nguyên tắc này trong TTDS là rất cần thiết, có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn.

Với những lý do trên, tác giả xin được chọn đề tài “Nguyên tắc kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự – những vấn đề lý luận và thực tiễn” để làm bài kiểm tra kết thúc học phần môn Luật Tố tụng dân sự.

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGUYÊN TẮC KIỂM SÁT VIỆC TUÂN THEO PHÁP LUẬT TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

1.1. Khái niệm và đặc điểm của nguyên tắc Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong Tố tụng dân sự

1.1.1. Khái niệm của nguyên tắc Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong Tố tụng dân sự

Nguyên tắc cơ bản của Luật TTDS Việt Nam là một khái niệm rộng bao hàm nhiều mặt khác nhau và phải đứng trên quan điểm toàn diện để nhận thức nó. Theo Giáo trình Luật TTDS của trường Đại học Luật Hà Nội thì: “Nguyên tắc của luật TTDS là những tư tưởng pháp lí chỉ đạo, định hướng cho việc xây dựng và thực hiện pháp luật TTDS và được ghi nhận trong các văn bản pháp luật TTDS”[18]. Như vậy, các nguyên tắc cơ bản của Luật TTDS là những quy phạm chỉ đạo, mang tính chất cơ sở cho toàn bộ quy trình TTDS. Nội dung của các quy phạm này được thể hiện trong toàn bộ các quy phạm của pháp luật TTDS và cũng chính vì vậy các nguyên tắc cơ bản của Luật TTDS quyết định toàn bộ kết cấu của quy trình TTDS. Các nguyên tắc cơ bản trong luật TTDS vừa mang tính chất chủ quan đồng thời lại là sự phản ánh những quy luật khách quan. Các nguyên tắc thể hiện tính chủ quan bởi đó là những tư tưởng do con người đặt ra, làm cơ sở cho việc ban hành, xây dựng và thực hiện pháp luật. Mặt khác, các nguyên tắc trong TTDS cũng phản ánh những quy luật chung của đời sống xã hội. Các điều kiện về kinh tế, xã hội sẽ quyết định sự hình thành và phát triển các nguyên tắc pháp luật nói chung, trong đó có các nguyên tắc trong TTDS.

Các nguyên tắc cơ bản của Luật TTDS từ trước đến nay đều được ghi nhận trong BLTTDS thành một chế định riêng biệt (tại Chương II). Tổng cộng, BLTTDS năm 2015 quy định 23 nguyên tắc cơ bản của Luật TTDS Việt Nam, từ Điều 3 đến Điều 25. Trong số 23 nguyên tắc cơ bản, nguyên tắc Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS được quy định tại Điều 21 BLTTDS. Quy định này đã khẳng định VKSND là cơ quan chịu trách nhiệm Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS; các hoạt động TTDS của những người tiến hành TTDS và những người tham gia TTDS là đối tượng của hoạt động kiểm sát của VKSND. Cụ thể hóa nguyên tắc này, BLTTDS cũng đã có những quy định cụ thể về trách nhiệm, thẩm quyền của VKSND trong TTDS.

Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS là giám sát, kiểm tra tính hợp pháp và tính có căn cứ đối với hành vi của các chủ thể tiến hành và tham gia tố tụng, đối với văn bản áp dụng pháp luật giải quyết vụ việc dân sự của chủ thể tiến hành tố tụng và đó là hình thức thực hiện quyền lực Nhà nước, một trong những hoạt động thực hiện chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp của VKSND. Mục đích của hoạt động Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS là nhằm bảo đảm cho các hành vi xử sự của các chủ thể tiến hành, tham gia tố tụng và văn bản áp dụng pháp luật giải quyết vụ việc dân sự được thực hiện theo quy định của pháp luật. Nội dung hoạt động Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS là việc VKSND sử dụng các biện pháp, quyền năng pháp lý do BLTTDS quy định để kịp thời phát hiện và loại bỏ vi phạm, tiêu cực của cơ quan, người tiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng, nhằm bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chinh và thống nhất, bảo vệ lợi ích của nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự. Từ đó ta có thể hiểu: Nguyên tắc Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS là tư tưởng chỉ đạo, xuyên suốt trong quá trình TTDS; là cơ chế pháp lý (kiểm tra, giám sát) do chủ thể VKSND thực hiện thông qua việc sử dụng các biện pháp, quyển năng pháp lý do pháp luật TTDS quy định để ngăn ngừa, phát hiện và loại bỏ vi phạm, tiêu cực của cơ quan, người tiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng nhằm bảo đảm cho việc giải quyết vụ việc dân sự nhanh chóng, kịp thời và đúng quy định của pháp luật, bảo vệ lợi ích của nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự.

1.1.2. Đặc điểm của nguyên tắc Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự

Một là, tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt quá trình giải quyết các vụ việc dân sự. Quá trình tố tụng kéo dài từ khi toà án thụ lý vụ việc dân sự cho đến khi có phán quyết giải quyết hoặc chấm dứt tranh chấp. Quá trình này đòi hỏi phải có cơ chế pháp lý (kiểm tra, giám sát) bảo đảm cho việc giải quyết vụ việc dân sự nhanh chóng, kịp thời, đúng pháp luật. Vì vậy, nguyên tắc Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS là một trong những nguyên tắc chỉ đạo cho hầu hết các giai đoạn, hành vi tố tụng; được xây dựng dựa trên chức năng “kiểm sát hoạt động tư pháp” của VKSND trong TTDS.

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG

[Tiểu luận 2022] Nguyên tắc kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự – Những vấn đề lý luận và thực tiễn