[Tiểu luận 2022] Phân tích quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về giới hạn xét xử của Tòa án

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Kiểm sát Hà Nội
• Định dạng: WORD
• Số trang: 24 trang (cả bìa)
• Năm: 2022 / Mã số: B0126.
• Pháp luật áp dụng: Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự, ở mỗi vụ án, không phải lúc nào quan điểm định tội danh và định khung hình phạt dành cho bị cáo ở các tội phạm cụ thể giữa các cơ quan tiến hành tố tụng cũng có sự tương đồng. Trong một số trường hợp, xuất phát từ việc xem xét, đánh giá các chứng cứ thu thập được ở các giai đoạn tố tụng, cùng với đó là việc tranh luận tại phiên tòa đã khiến cho Viện kiểm sát và Tòa án có những nhận định khác nhau về tội danh. Thậm chí, ngay cả khi tội danh do Viện kiểm sát truy tố và tội danh mà Tòa án xét xử là như nhau, nhưng việc xác định đó là khoản nào trong cùng điều luật này cũng làm phát sinh mâu thuẫn mới.

Vì thế, để đưa ra hướng giải quyết phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi nhất do Tòa án khi xét xử bị cáo trong trường hợp có mâu thuẫn với Viện kiểm sát như trên, Bộ luật tố tụng hình sự đã đưa ra quy định về giới hạn xét xử của Tòa án. Điều này góp phần đảm bảo được thời gian giải quyết vụ án không bị kéo dài, việc xử lý hành vi phạm tội, người phạm tội là đúng theo quy định, phù hợp với sự thật khách quan của vụ án, tránh làm oan sai hay bỏ lọt tội phạm. Tại Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, quy định về giới hạn xét xử được xây dựng và sửa đổi trên tinh thần kế thừa những quy định sẵn có từ các bộ luật trước đó. Quy định về vấn đề này trong Bộ luật Tố tụng hình sự là rất đầy đủ ở nhiều điều luật khác nhau, trong đó tập trung nhất là tại Điều 298. Theo đó, Tòa án có thể xét xử bị cáo về tội bằng, nhẹ hơn hay trong trường hợp cần thiết có thể xét xử cả về tội nặng hơn tội mà Viện kiểm sát truy tố. Mặc dù vậy, việc áp dụng quy định về giới hạn xét xử của Tòa án trong thực tế đôi lúc vẫn gây ra những khó khăn, xuất phát từ việc một số quy định vẫn còn chưa thống nhất. Vì các lý do trên, ở tiểu luận này, em sẽ “Phân tích quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về giới hạn xét xử của Tòa án”, từ đó chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn cùng với hướng giải quyết để góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng của quy định này trong giải quyết vụ án hình sự.

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIỚI HẠN XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN

1.1. Khái niệm, đặc điểm của giới hạn của việc xét xử

Giới hạn của việc xét xử là phạm vi xét xử của Tòa án về người và tội phạm được BLTTHS năm 2015 quy định mà Tòa án không được vượt quá.^[18]

Đặc điểm về giới hạn của việc xét xử như sau:

Thứ nhất, chủ thể mà Tòa án đưa ra xét xử phải là bị cáo bị Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử trên cơ sở quyết định truy tố của VKS.

Thứ hai, việc quy định về giới hạn xét xử trong tố tụng hình sự thể hiện tính chế ước giữa VKS và Tòa án có thẩm quyền, nghĩa là hoạt động xét xử chỉ xuất hiện khi có quyết định truy tố của VKS đối với những bị can về hành vi phạm tội do những bị can đó gây ra được thể hiện trong nội dung cáo trạng^[7].

Thứ ba, mặc dù VKS đã có cáo trạng quyết định truy tố bị can, thế nhưng trong quá trình xét xử, Tòa án không nhất thiết phải xét xử theo đúng tội danh và khoản mà VKS đã truy tố mà có thể xét xử về tội khác bằng hoặc nhẹ hơn, hay khoản khác trong cùng tội đó. Trong một số trường hợp nếu xét thấy cần thiết, Tòa án có thể xét xử theo tội danh nặng hơn.

1.2. Ý nghĩa của giới hạn của việc xét xử

Về mặt lý luận

Giới hạn của việc xét xử được hình thành dựa trên căn cứ là các nguyên tắc cơ bản của BLTTHS. Đó là các nguyên tắc đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa, Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật và bên cạnh đó là đảm bảo quyền bào chữa của bị can, bị cáo. Đây là những nguyên tắc có vai trò hết sức quan trọng trong việc xác định giới hạn xét xử của Tòa án. Các quy định về giới hạn xét xử được thực hiện tốt cũng góp phần đảm bảo được các nguyên tắc cơ bản của BLTTHS, qua đó giúp phát huy được ý nghĩa của nó: bảo đảm việc xét xử của Tòa án đúng người, đúng tội, bảo đảm công bằng xã hội.

Đồng thời, giới hạn xét xử của Tòa án giúp phân định được chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của VKS và Tòa án trong tố tụng hình sự. BLTTHS đã quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của VKS và Tòa án trong từng giai đoạn giải quyết vụ án hình sự, trong đó có xét xử vụ án. Do đó, để tránh sự không rõ ràng về nhiệm vụ của hai cơ quan trong giai đoạn này, quy định về giới hạn xét xử của Tòa án đóng vai trò như “cầu nối” liên kết những chức năng, nhiệm vụ này với nhau, hướng tới ý nghĩa lớn nhất là giải quyết nhanh chóng và chính xác vụ án hình sự.

Về mặt thực tiễn:

Đối với cơ quan tiến hành tố tụng: Quy định về giới hạn xét xử của Tòa án thể hiện rõ mối quan hệ phối hợp và chế ước lẫn nhau giữa hai cơ quan là VKS và Tòa án. Từ đó đảm bảo cho hoạt động tố tụng hình sự được thực hiện theo một trình tự nhất định, đúng quy định của pháp luật. Qua đó, VKS và Tòa án thực hiện đúng đắn và đầy đủ chức năng của mình trong việc xử lý vụ án hình sự.

Đối với bị can, bị cáo trong các vụ án hình sự: Quy định về giới hạn xét xử của Tòa án góp phần đảm quyền và lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo. Chẳng hạn như quy định về việc Tòa án chỉ được xét xử những bị cáo và những hành vi mà VKS đã truy tố thì sẽ giúp cho bị can, bị cáo không điều kiện, có thời gian hợp lý để chuẩn bị cho việc bào chữa. Qua đó giúp cho việc xét xử được đúng người, đúng tội, phù hợp với sự thật khách quan của vụ án, tránh làm oan người vô tội.

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG

[Tiểu luận 2022] Phân tích quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về giới hạn xét xử của Tòa án