[Tiểu luận 2024] Phân tích và đánh giá việc xác định cha, mẹ, con trong trường hợp sinh con tự nhiên theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Luật Hà Nội
• Định dạng: WORD
• Số trang: 28 trang (cả bìa)
• Năm: 2024 / Mã số: B0003.
• Pháp luật áp dụng: Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Nhu cầu, mong muốn tìm về cội nguồn, gốc rễ là nhu cầu chính đáng, là quyền cơ bản của mỗi con người. Do đó, việc xác định cha, mẹ, con trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các chế định về vấn đề này đã tồn tại lâu đời, gắn liền với lịch sử phát triển của xã hội cũng như hình thành nên Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam như hiện nay. Cụ thể, việc xác định cha, mẹ, con qua sự kiện sinh đẻ có thể bao gồm trường hợp sinh con tự nhiên và trường hợp sinh con bằng kỹ thuật sinh sản, trong đó xác định cha, mẹ, con khi sinh con tự nhiên là trường hợp cơ bản, phổ biến từ trước tới nay. Do đó, để làm rõ xác định cha, mẹ, con trong trường hợp này, nhóm xin phép lựa chọn đề 04: Phân tích và đánh giá việc xác định cha, mẹ, con trong trường hợp sinh con tự nhiên theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÁC ĐỊNH
CHA, MẸ, CON

1.1. Khái niệm cha, mẹ, con

Quan hệ pháp luật giữa cha, mẹ, con có thể phát sinh dựa trên 2 sự kiện, đó là sự kiện sinh đẻ hoặc sự kiện nhận con nuôi. Do vậy, nếu chỉ hiểu đơn thuần cha là “người đàn ông có con, trong quan hệ với con” và mẹ là “người đàn bà có con, trong quan hệ với con” sẽ bao gồm cả cha mẹ đẻ và cha mẹ nuôi. Dưới góc độ xã hội, người ta không cần quan tâm đến việc phân biệt này, tuy nhiên dưới góc độ sinh học thì cần làm rõ.

Khi nhắc tới quan hệ pháp luật phát sinh dựa trên sự kiện sinh đẻ, nó đặc trưng ở việc xuất hiện sự kiện sinh đẻ của người phụ nữ, dù rằng đứa con được sinh ra có huyết thống với bố mẹ hay không. Xác định cha, mẹ, con khi có sự kiện sinh đẻ bao gồm trường hợp sinh con tự nhiên và trường hợp sinh con bằng kỹ thuật sinh sản. Xuất phát từ thực tiễn đời sống, xác định cha, mẹ, con là xác định cha, mẹ đẻ với con đẻ[1], theo đó khái niệm cha, mẹ, con dưới góc độ sinh học – xã hội có thể hiểu như sau: Cha, mẹ đẻ, trong quan hệ với con, là người trực tiếp sinh ra con, có thể có hoặc không có quan hệ huyết thống với người con đó; Con đẻ, trong quan hệ với cha mẹ, là người được cha mẹ trực tiếp sinh ra, có thể có hoặc không có quan hệ huyết thống với cha, mẹ[2].

Dưới góc độ pháp lý, khái niệm cha, mẹ, con luôn gắn liền với những sự kiện pháp lý nhất định. Bên cạnh việc đã tồn tại quan hệ cha mẹ và con với tư cách là cha mẹ đẻ và con đẻ (thông qua sự kiện sinh đẻ), thì quan hệ này chỉ được chính thức thừa nhận thông qua những thủ tục pháp lý nhất định. Như phân tích ở trên, việc xác định cha, mẹ, con có thể trùng khớp về mặt huyết thống hoặc không, do vậy về cơ bản việc xác định cha, mẹ, con là xác định về mặt pháp lý. Dưới góc độ pháp lý, cha đẻ, mẹ đẻ trong mối quan hệ với con, là người trực tiếp sinh ra người con, có quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật. Con đẻ, trong mối quan hệ với cha mẹ, là người được cha mẹ sinh ra, có quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh những khái niệm trên, cần nắm rõ khái niệm “con” dưới góc độ pháp lý trong một số trường hợp đặc biệt sau đây:

– Khái niệm “con trong giá thú”, “con ngoài giá thú”:

Theo từ điển Tiếng Việt thì “giá thú” là “việc lấy vợ, lấy chồng được pháp luật thừa nhận”, theo đó “giá” là lấy chồng và “thú” là lấy vợ. Theo đó:

+ Con trong giá thú là con có cha mẹ có hôn nhân hợp pháp;

+ Con ngoài giá thú là con có cha mẹ không có hôn nhân hợp pháp.

– Khái niệm “con chung” và “con riêng”:

+ Con chung là con của hai người được xác định là cha mẹ của người con đó;

+ Con chung của vợ chồng là con mà vợ chồng được xác định là cha mẹ của người con đó;

+ Con riêng là con của một bên vợ, chồng trong mối quan hệ với người chồng hoặc người vợ của họ.

1.2. Khái niệm xác định cha, mẹ, con

Theo từ điển Tiếng Việt, “xác định” là “qua nghiên cứu, tìm tòi, biết được rõ ràng, chính xác”. Xác định cha, mẹ, con dưới góc độ sinh học – xã hội không phụ thuộc vào hôn nhân của cha mẹ và việc xác định này luôn dựa trên cơ sở huyết thống, luôn căn cứ vào tính huyết hệ tự nhiên, theo đó dưới góc độ sinh học – xã hội: Xác định cha, mẹ, con là việc nghiên cứu, tìm kiếm, nhận diện mối quan hệ huyết thống giữa hai thế hệ kế tiếp nhau thông qua sự kiện sinh đẻ.

Dưới góc độ pháp lý, “xác định cha, mẹ, con” có thể được nghiên cứu dưới nhiều góc độ, tuy nhiên nhóm chọn cách giải nghĩa xác định cha, mẹ, con với tư cách là một chế định pháp lý: Xác định cha, mẹ, con là tổng hợp các QPPL do Nhà nước ban hành, quy định về quyền và nghĩa vụ của các chủ thể, căn cứ và thủ tục pháp lý nhằm nhận diện một người cha, một người mẹ, một người con có mối quan hệ huyết thống trực hệ.

1.3. Ý nghĩa của việc xác định cha, mẹ, con

Một là, ý nghĩa về mặt xã hội. Việc xác định cha, mẹ, con đóng vai trò rất quan trọng trong việc ổn định mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình. Trước hết, việc xác định xuất phát từ bản chất tự nhiên của con người, từ mối quan hệ giữa nam và nữ, vợ và chồng tồn tại một cách khách quan và tất yếu dẫn đến sự ra đời của những đứa con. Do đó, việc xác định cha, mẹ, con là tất yếu khách quan trong mọi xã hội.

Qua việc xác định cha, mẹ, con, Nhà nước sẽ chỉ ra được ai là chủ thể mang quyền và nghĩa vụ trong mối quan hệ giữa cha mẹ và con. Không chỉ vậy, việc xác định cha, mẹ, con nhằm ổn định những mối quan hệ gia đình về mặt xã hội, pháp lý và đặc biệt là đảm bảo hòa khí trong các mối quan hệ gia đình. Đặc biệt, việc xác định này là cơ sở để đảm bảo việc nâng cao ý thức trách nhiệm đối với gia đình, tạo điều kiện cho các quyền cơ bản của trẻ em được tôn trọng, thực hiện. Những đứa trẻ được sinh ra mặc nhiên chúng sẽ trở thành thành viên của gia đình, đòi hỏi phải được quan tâm từ đời sống tinh thần, vật chất và đáp ứng được những nguyện vọng chính đáng từ đời sống xã hội.

Hai là, ý nghĩa về mặt pháp lý. Việc xác định cha, mẹ, con luôn có ý nghĩa trong mọi thời đại và đặc biệt được coi trọng, bởi nó liên quan đến rất nhiều mối quan hệ pháp lý như dân sự, HN&GĐ,… thể hiện quyền bình đẳng giữa các chủ thể. Vì thế, khi xây dựng pháp luật về xác định cha, mẹ, con, đương nhiên nhà làm luật phải cân nhắc các yếu tố khách quan và chủ quan nhằm dung hòa các lợi ích xã hội. Các quy phạm về xác định cha, mẹ, con cần đảm bảo sự phối kết hợp tối đa các lợi ích xã hội mà mỗi chủ thể đạt được. Pháp luật về xác định cha, mẹ, con đảm bảo quyền chủ thể đồng thời cũng chỉ ra nghĩa vụ tương ứng mà mỗi chủ thể phải gánh chịu. Ngoài ra, việc xác định cha, mẹ, con liên quan đến nhiều chế định pháp lý trong pháp luật HN&GĐ. Đây không chỉ là cơ sở phát sinh các mối quan hệ trong gia đình, nó còn là cơ sở để các chủ thể thực hiện quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật như quan hệ giữa cha mẹ và con, giữa vợ và chồng, và giữa các thành viên khác trong gia đình.

[1] Xuất phát từ sự kiện sinh đẻ, người ta có thể dễ dàng xác định quan hệ mẹ – con, tuy nhiên quan hệ cha – con lại cần chứng minh bằng nhiều cách. Trong thực tiễn, có những trường hợp người đàn ông biết đứa trẻ không có huyết thống với mình nhưng vẫn nhận, do vậy pháp luật quy định chỉ cần xác định cha đẻ, mẹ đẻ và con đẻ mà không cần xác định cha, mẹ ruột và con ruột.

[2] Nguyễn Thị Lan (2008), Xác định cha, mẹ, con trong pháp luật Việt Nam, Luận án Tiến sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội.

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG