[Tiểu luận 2021] Bảo đảm quyền con người của bị cáo trong giai đoạn xét xử sơ thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam, thực tiễn và một số kiến nghị

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Luật – Đại học Huế
• Định dạng: WORD
• Số trang: 28 trang (cả bìa)
• Năm: 2021 / Mã số: B0206.
• Pháp luật áp dụng: Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015
• Từ khóa: Bảo đảm quyền con người/ Bị cáo/ Quyền con người/ Xét xử hình sự sơ thẩm/ Xét xử sơ thẩm

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay, trong toàn bộ những vấn đề của loài người, quyền con người là vấn đề có lịch sử lâu đời cả về phương diện thực tiễn cũng như lý luận. Đó luôn là mối quan tâm của nhân loại ở mọi thời kỳ phát triển của nó. Mỗi bước phát triển của quyền con người đều gắn liền và là thành quả của cuộc đấu tranh giai cấp, cách mạng tư sản, phản ánh quá trình nhân loại tự giải phóng mình. Quyền con người là những quyền tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế. Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền, chính vì vậy, quyền con người luôn quan tâm, chú trọng, được pháp luật bảo đảm và bảo vệ không bị xâm phạm. Bảo vệ quyền con người không chỉ là nội dung, bản chất mà còn trở thành mục tiêu cao nhất trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Việc bảo đảm quyền con người được quy định cụ thể trong luật tố tụng hình sự Việt Nam nói chung và trong hoạt động xét xử nói riêng. Vì sao cần bảo đảm quyền con người trong xét xử các vụ án hình sự, trong khi có những người phạm tội giết người, đoạt đi tính mạng của người khác, mà pháp luật lại bảo vệ họ? Xin thưa rằng! Đã là con người của nhà nước pháp quyền, thì trong hoàn cảnh nào vẫn được pháp luật bảo vệ. Hơn nữa, quyền con người, nhất là của bị cáo, rất dễ bị xâm phạm, hậu quả của việc xâm phạm đó có thể cả về vật chất, thể chất và cả tinh thần. Nhằm phát huy vai trò trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người nói chung và quyền của bị cáo trong hoạt động xét xử sơ thẩm nói riêng, Đảng và Nhà nước ta đề ra chủ trương, đường lối, chính sách, các biện pháp để nâng cao chất lượng, năng lực xét xử của Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiếm sát Viên, đội ngũ luật sư, cơ quan bổ trợ tư pháp. Yêu cầu đặt ra là bản án được tuyên phải đúng người, đúng tội, đúng pháp luật vừa không làm oan người vô tội nhưng phải bảo đảm các quyền của bị cáo tại phiên toà. Những chủ trương và biện pháp của Đảng và Nhà nước đã có tác động tích cực đến chất lượng hoạt động của cơ quan tư pháp, trong đó có hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự của Toà án nhân dân các cấp. Tuy nhiên, trên thực tế hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự của Toà án nhân dân các cấp, một số Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Viện kiểm sát, chưa có ý thức tôn trọng và bảo vệ các quyền của bị cáo hoặc yếu kém về năng lực chuyên môn, trong khi một số quy định của pháp luật còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho bị cáo thực hiện các quyền của mình, cũng như người bào chữa của bị cáo chưa hoàn toàn được độc lập để phát huy tốt vai trò trong nhiệm vụ bảo vệ các bị cáo. Tình hình đó, làm cho một số bộ phận người dân mất niềm tin vào công lý, hoạt động xét xử của Toà án nhân dân. Đó là lý do, tôi chọn đề tài “Bảo đảm quyền con người của bị cáo trong giai đoạn xét xử sơ thẩm theo Pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam, thực tiễn và một số kiến nghị” làm bài tiểu luận kết thúc học phần. Qua việc nghiên cứu các quy định pháp luật tố tụng hình sự hiện hành liên quan đến bảo vệ quyền con người của bị cáo; đánh giá việc thực hiện các quy định đó trên thực tế để từ đó đưa ra các kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng hình sự nước ta hiện nay.

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA BỊ CÁO TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ

1.1. Khái niệm bảo đảm quyền con người của bị cáo trong xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

1.1.1 Bị cáo

Căn cứ theo khoản 1 Điều 61 của BLTTHS năm 2015:

“Bị cáo là người hoặc pháp nhân đã bị Tòa án quyết định đưa ra xét xử. Quyền và nghĩa vụ của bị cáo là pháp nhân được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật của pháp nhân theo quy định của Bộ luật này”.

1.1.2. Khái niệm

Bảo đảm quyền con người của bị cáo trong xét xử sơ thẩm vụ án hành là việc nhà nước chính thức ghi nhận bằng pháp luật các quyền của bị cáo, đồng thời thông qua các hoạt động xét xử sơ thẩm vụ án hình sự tại Toà án nhân dân, các chủ thể thực hiện nghĩa vụ của mình để bị cáo tiếp cận, hưởng thụ các quyền của họ theo quy định của pháp luật.

1.2. Đặc điểm bảo đảm quyền con người của bị cáo trong xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Về nội dung, bảo đảm quyền tố tụng của bị cáo như: quyền được nhận quyết định đưa vụ án ra xét xử là quyền quan trọng của bị cáo. Dựa vào nội dung của quyết định đưa vụ án ra xét xử, bị cáo biết được tội danh họ bị đưa ra xét xử, thời gian, địa điểm mở phiên toà, tên của những người tham gia tiến hành tố tụng, vật chứng cần xem xét tại phiên toà v.v… Trên cơ sở đó, họ mới có thể thực hiện các quyền của mình như quyền tham gia phiên toà, quyền đề nghị thay đổi người tiến hành hoặc tham gia tố tụng, quyền yêu cầu xem xét thêm vật chứng mới… và nhất là quyền được bào chữa. Quyết định đưa vụ án ra xét xử phải được giao cho bị cáo chậm nhất là 10 ngày trước khi mở phiên toà. Nếu không được bảo đảm quyền này, bị cáo có quyền yêu cầu hoãn phiên toà.

Về phương thức, bảo đảm quyền của bị cáo trong hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự của Toà án nhân dân được ghi nhận trong các văn bản quy phạm pháp luật theo các cấp độ hiệu lực pháp lý khác nhau, từ hiến pháp, bộ luật, luật định, các văn bản dưới luật. Pháp luật một mặt ghi nhận, thừa nhận các quyền của bị cáo tại phiên tòa xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự, mặt khác quy định các cơ quan tố tụng người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng phải bảo đảm quyền của bị cáo thông qua thực hiện trách nhiệm nghĩa vụ của họ tại phiên toà.

Về thời gian, bị cáo sử dụng và được bảo đảm các quyền của bị cáo tính từ khi quyết định đưa vụ án ra xét xử đến khi Chủ tọa phiên tòa tuyên án. Khi chủ tọa phiên tòa được phân công nghiên cứu hồ sơ vụ án, xét thấy có đủ điều kiện quyết định đưa vụ án ra xét xử thì tư cách bị can trở thành từ các bị cáo và các quyền của bị cáo xuất hiện.

Về chủ thể bảo đảm, bảo đảm quyền của bị cáo trong xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự của tòa án nhân dân gồm có nhiều chủ thể, nhưng các chủ thể chính là Chánh án, hội đồng xét xử, thư ký tòa án, kiểm sát viên, người bào chữa cho bị cáo. Pháp luật yêu cầu các chủ thể đó cần phải thực hiện đúng đắn các nhiệm vụ và trách nhiệm của họ tại phiên tòa, đồng thời phân định rõ mối quan hệ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng như viện kiểm sát tòa án, giữa kiểm sát viên với thẩm phán, hội thẩm nhân dân, hội đồng xét xử.

Tóm lại các chủ thể bảo đảm quyền cho bị cáo có trách nhiệm tôn trọng thực hiện đúng đầy đủ kịp thời các quyền của bị cáo đúng các quy tắc pháp luật tố tụng hình sự làm tròn trách nhiệm của cơ quan người tiến hành tham gia tố tụng để bị cáo được tiếp cận, được hưởng đầy đủ các quyền của mình từ khi tòa án quyết định đưa vụ án ra xét xử đến khi bị tuyên án.

1.3. Vai trò của bảo đảm quyền con người của bị cáo trong hoạt động xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Thứ nhất, góp phần bảo đảm quyền con người của bị cáo trong giai đoạn xét xử là thành viên của xã hội nên bảo đảm quyền cho họ cũng chính là bảo đảm quyền con người nói chung. Việc thừa nhận các quyền của bị cáo trong giai đoạn xét xử và cơ chế bảo đảm thực thi các quyền đó sẽ là công cụ pháp lý chừng trị những chủ thể có hành vi xâm hại quyền của bị cáo trong giai đoạn xét xử.

Bị cáo trong giai đoạn xét xử cũng có nhân phẩm và họ cần phải được tôn trọng với phẩm giá vốn có. Không thể vì họ là người bị tước tự do mà nhân phẩm của họ bị giảm sút hay mất đi. Ngược lại, họ cần được bảo vệ hơn bởi vị thế dễ bị tổn thương của mình.

Thứ hai, bảo đảm quyền của bị cáo trong hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự của tòa án nhân dân thể hiện quyết tâm của Đảng và nhà nước ta trong công cuộc cải cách tư pháp về Quyền con người. Góp phần hạn chế sự vi phạm trong quá trình áp dụng các biện pháp ngăn chặn đối với bị cáo.

Bảo đảm quyền của bị cáo trong hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự nhằm hướng tới một nền tư pháp hiện đại, tôn trọng và bảo vệ các quyền của con người.

Thứ ba, góp phần giải quyết đúng đắn quá trình chứng minh vụ án hình sự. Trong hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự cơ quan tiến hành tố tụng các bên tham gia tranh tụng phải thực hiện đúng đắn nghĩa vụ tố tụng của mình để vụ án được điều tra, xem xét, giải quyết công khai tại phiên tòa, bảo đảm tính khách quan toàn diện.

Kết quả việc giải quyết vụ án được thể hiện bằng bản án văn bản tố tụng, quan trọng nhất trong quá trình hoạt động tố tụng của các cơ quan tiến hành tố tụng, quyết định trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo người bị hại, người tham gia tố tụng khác nhau. Do đó, hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự phải được tiến hành một cách nghiêm ngặt theo các nguyên tắc của Bộ luật hình sự.

Góp phần bảo đảm tính minh bạch dân chủ công khai trong hoạt động tố tụng. Bảo đảm quyền của bị cáo trong hoạt động xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự, yêu cầu xác định tội phạm một cách khách quan, toàn diện, công bằng, văn minh, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội và những phán quyết bảo đảm tính răn đe giáo dục thuyết phục đối với người phạm tội và có tính chất phòng ngừa chung.

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG

https://shop.tieuluannganhluat.com/san-pham/bao-dam-quyen-con-nguoi-cua-bi-cao-trong-giai-doan-xet-xu-so-tham/