9.00 ĐIỂM Tiểu luận: Biện pháp xử lý chuyển hướng người phạm tội chưa thành niên – So sánh pháp luật Australia với pháp luật Việt Nam

• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Điểm số: 9.00 điểm
• Số trang: 29 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B1009 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024

Phí tải: 109.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT

LỜI MỞ ĐẦU

Xử lý chuyển hướng là một định hướng quan trọng trong xử lý NCTN phạm tội. Các biện pháp XLCH là một trong những cách thức thích hợp để giúp NCTN vi phạm pháp luật tránh được những hậu quả tiêu cực của thủ tục tố tụng hình sự và từ đó tránh được tiếp tục tái phạm tội. Nói cách khác, biện pháp XLCH được xem như là “cơ hội thứ hai”, giúp NCTN được sửa chữa sai lầm và có cơ hội trở thành người có ích cho xã hội.

Có thể thấy, NCTN luôn được quan tâm bảo vệ bởi cộng đồng quốc tế, điều đó được thể hiện thông qua quy định tại Điều 40.3(b) của Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em và các tiêu chuẩn quốc tế khác. Cụ thể Điều 40.3(b) của Công ước là điều khoản mang tính ràng buộc với các quốc gia thành viên. yêu cầu các quốc gia thành viên ưu tiên sử dụng các biện pháp không phải biện pháp tư pháp bất cứ khi nào thích hợp và cần thiết để xử lý NCTN vi phạm pháp luật hình sự¹Article 40.3(b) CRC 1989: “States Parties shall seek to promote the establishment of laws, procedures, authorities and institutions specifically applicable to children alleged as, accused of, or recognized as having infringed the penal law, and, in particular: (b) Whenever appropriate and desirable, measures for dealing with such children without resorting to judicial proceedings, providing that human rights and legal safeguards are fully respected.”. Việt Nam là nước thứ hai trên thế giới và đầu tiên ở châu Á phê chuẩn Công ước CRC vào năm 1990 mà không bảo lưu điều khoản nào²Đỗ Quý Hoàng, Nguyễn Thuý Hiền (2024), “Quyền được phát triển của trẻ em tại Việt Nam”, Tạp chí Xây dựng Đảng.. Trong suốt thời gian qua, Việt Nam đã cố gắng nội luật hoá quy định của pháp luật quốc tế về việc bảo vệ quyền trẻ em trong chính sách pháp luật nói chung, pháp luật hình sự và tố tụng nói riêng. Trong đó, BLHS 2015 đã cải thiện hơn nữa chế định miễn TNHS cùng các biện pháp giám sát, giáo dục. Tuy nhiên, liệu những quy định trên có phải là việc XLCH khi nó chưa thể giúp NCTN tránh được sự tiếp xúc với các cơ quan của hệ thống tư pháp hình sự và các ảnh hưởng tiêu cực từ hệ thống này.

Luật TPNCTN được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 30 tháng 11 năm 2024. Luật gồm 10 chương và 179 điều, Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026. Luật TPNCTN đã bãi bỏ chương XII (những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội) của BLHS 2015 dẫn đến thay đổi trong quy định liên quan đến NCTN, trong đó không thể kể đến biện pháp xử lý chuyển hướng NCTN tại Điều 36.

Australia là quốc gia đã có nhiều kinh nghiệm trong áp dụng biện pháp XLCH để giúp NCTN phạm tội tránh khỏi việc bị kỳ thị khi liên quan đến thủ tục tố tụng hình sự. Bài viết dưới đây tập trung phân tích chuẩn mực quốc tế liên quan đến biện pháp XLCH và pháp luật Australia (từng tiểu bang) trong việc áp dụng các biện pháp XLCH trên thực tiễn. Đồng thời, với góc nhìn so sánh với Luật TPNCTN năm 2024 sắp có hiệu lực thời gian tới, tác giả mong muốn đưa ra đánh giá tổng quan tình hình, hoàn thiện pháp luật Việt Nam về biện pháp XLCH đối với NCTN phạm tội và riêng về biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng trong tình hình hiện nay.

CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BIỆN PHÁP XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG NGƯỜI PHẠM TỘI CHƯA THÀNH NIÊN

1.1. Khái niệm xử lý chuyển hướng

Có thể thấy, thuật ngữ XLCH xuất hiện lần đầu tiên trong Quy tắc của Liên hợp quốc về chuẩn mực tối thiểu về hoạt động tư pháp NCTN năm 1985 (Quy tắc Bắc Kinh). Tuy nhiên, Quy tắc này không đưa ra định nghĩa chính thức về XLCH nhưng bản chất của XLCH đã được thể hiện rõ qua Quy tắc 11.1: “Bất cứ khi nào thích hợp, phải xem xét việc xử lý NCTN phạm tội mà không phải đưa ra xét xử chính thức bởi các cơ quan có thẩm quyền…”. Song song đó, Quy tắc 11.2 Quy tắc Bắc Kinh lại một lần nữa khẳng định về bản chất của XLCH là biện pháp xử lý NCTN mà “không dùng đến những phiên toà chính thức”³Rule 11.2 The Beijing Rules: “The police, the prosecution or other agencies dealing with juvenile cases shall be empowered to dispose of such cases, at their discretion, without recourse to formal hearings, in accordance with the criteria laid down for that purpose in the respective legal system and also in accordance with the principles contained in these Rules.”. Như vậy, theo Quy tắc Bắc Kinh, XLCH là biện pháp NCTN phạm tội mà không cần phải đưa ra xét xử chính thức bởi cơ quan có thẩm quyền, hay nói cách khác là không phải dùng đến những phiên toà xét xử chính thức của Toà án.

Theo đó, Quy tắc 11 Quy tắc Bắc Kinh cũng đã đưa ra hai nhóm biện pháp XLCH khác nhau gồm:

• (i) Việc sử dụng các biện pháp XLCH, thường là chuyển giao cho các tổ chức hỗ trợ ở cộng đồng hoặc các dịch vụ khác, được áp dụng rộng rãi trên cơ sở chính thức và không chính thức trong nhiều hệ thống pháp luật. Việc này nhằm ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cực của các thủ tục tố tụng tiếp theo trong áp dụng tư pháp đối với NCTN (ví dụ như NCTN phạm tội sẽ phải chịu một vết nhơ khi bị Toà án buộc tội và tuyên án);
• (ii) Sử dụng các biện pháp XLCH ngay từ đầu và không chuyển giao cho những tổ chức khác⁴Commentary section Rule 11 The Beijing Rules..

Trong khi đó, Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em năm 1989 (Công ước về quyền trẻ em) là văn bản pháp luật quốc tế quan trọng quy định về quyền trẻ em nhưng thuật ngữ “XLCH” cũng không được quy định cụ thể trong điều luật nào của Công ước. Chỉ có Điều 40.3(b) Công ước về quyền trẻ em đã bao hàm ý tưởng về bản chất XLCH: “Bất cứ khi nào thấy thích hợp và cần thiết cần đề ra các biện pháp xử lý những trẻ em vi phạm pháp luật mà không phải sử dụng đến thủ tục tư pháp, miễn là các quyền con người và những bảo vệ pháp lý được tôn trọng đầy đủ”. Đến tại Bình luận chung số 24 năm 2019 của Uỷ ban Quyền tẻ em về Quyền của trẻ em trong Hệ thống tư pháp trẻ em (Bình luận chung số 24) xây dựng khái niệm chi tiết hơn về XLCH tại Đoạn 13 Bình luận chung số 24: “XLCH là các biện pháp chuyển trẻ em ra khỏi hệ thống tư pháp, bất kỳ lúc nào trước hoặc trong suốt quá trình tố tụng”.⁵Section 13(a) General Comment No.24 (2019) on children’s rights in the child justice system: Measures for referring children away from the judicial system, at any time prior to or during the relevant proceedings.

1.2. Khái niệm biện pháp xử lý chuyển hướng

Trên cơ sở quy định tại Điều 40.3(b) Công ước về quyền trẻ em và đoạn 13 Bình luận chung số 24 cho rằng trên thực tế, các biện pháp xử lý trẻ em thường được chia thành hai loại:

• (i) Các biện pháp chuyển trẻ em ra khỏi hệ thống tư pháp, bất kỳ thời điểm nào trước hoặc trong suốt quá trình tố tụng (còn gọi là XLCH);
• (ii) Các biện pháp thông qua thủ tục tố tụng tư pháp.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15 ngày 30 tháng 11 năm 2024.
2. Nghị quyết số 49/NQ-TW của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 xác định định hướng chính của chính sách hình sự trong thời kỳ đổi mới.
3. Nghị định số 37/2018/NĐ-CP ngày 10 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành các biện pháp giám sát, giáo dục người dưới 18 tuổi phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự.
4. Bản Thuyết minh về chi tiết về Dự thảo BLHS (sửa đổi) của Ban soạn thảo BLHS (sửa đổi) vào tháng 04/2015.
5. Bộ Tư pháp, UNICEF (2019), Báo cáo nghiên cứu – Pháp luật về phòng ngừa, xử lý, phục hồi, tái hoà nhập cộng đồng với NCTN vi phạm pháp luật và tình hình NCTN vi phạm pháp luật tại Việt Nam, Hà Nội.
6. Đào Lệ Thu (20220), Xu hướng quốc tế hoá của Luật Hình sự Việt Nam và vấn đề đặt ra cho lập pháp hình sự, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 12 (412).
7. Mai Thị Thuỷ (2022), “Xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội theo quy định của pháp luật quốc tế và một số nước: những gợi mở cho Việt Nam”, Tư pháp hình sự đối với người chưa thành niên, Nxb. Công an Nhân dân.
8. Nguyễn Thị Phương Hoa (2022), “Biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng trong quy định của BLHS”, Tư pháp hình sự đối với người chưa thành niên, Nxb. Công an Nhân dân.
9. Trần Kim Chi, Trần Tuấn Vũ (2022), “Xử lý chuyển hướng người dưới 18 tuổi phạm tội: Kinh nghiệm của pháp luật Australia và bài học cho Việt Nam”, Tư pháp hình sự đối với người chưa thành niên, Nxb. Công an Nhân dân.
10. Convention on the Rights of the Child 1989
11. United Nations Standard Minimum Rules for the Administration of Juvenile Justice (“The Beijing Rules”) 1985
12. United Nations Rules for the Protection of Juveniles Deprived of their Liberty (“Havana Rules”) 1990
13. Committee on the Rights of the Child, General Comment No. 24 (2019): Children’s rights in the child justice system
14. Youth Justice Act 1992 No 44 of Queensland
15. Young Offenders Act 1994 of Western Australia
16. Young Offenders Act 1993 of South Australia
17. Young Offender Act 1997 No 54 of New South Wales.

CHÚ THÍCH

• 1
  Article 40.3(b) CRC 1989: “States Parties shall seek to promote the establishment of laws, procedures, authorities and institutions specifically applicable to children alleged as, accused of, or recognized as having infringed the penal law, and, in particular: (b) Whenever appropriate and desirable, measures for dealing with such children without resorting to judicial proceedings, providing that human rights and legal safeguards are fully respected.”
• 2
  Đỗ Quý Hoàng, Nguyễn Thuý Hiền (2024), “Quyền được phát triển của trẻ em tại Việt Nam”, Tạp chí Xây dựng Đảng.
• 3
  Rule 11.2 The Beijing Rules: “The police, the prosecution or other agencies dealing with juvenile cases shall be empowered to dispose of such cases, at their discretion, without recourse to formal hearings, in accordance with the criteria laid down for that purpose in the respective legal system and also in accordance with the principles contained in these Rules.”
• 4
  Commentary section Rule 11 The Beijing Rules.
• 5
  Section 13(a) General Comment No.24 (2019) on children’s rights in the child justice system: Measures for referring children away from the judicial system, at any time prior to or during the relevant proceedings.