9.00 ĐIỂM Tiểu luận: Trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại trong Bộ luật Hình sự 2015: Kiến nghị hoàn thiện pháp luật

• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Điểm số: 9.00 điểm
• Số trang: 26 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B1008 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Bộ luật Hình sự 2015 (SĐ,BS 2017,2024)

Phí tải: 99.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT

LỜI MỞ ĐẦU

Trước yêu cầu về cải cách tư pháp và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhiều bộ luật quan trọng đã được ban hành trong đó nổi bật là BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung). Bộ luật này là một trong những công cụ sắc bén và hữu hiệu nhất để Nhà nước ta phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, góp phần duy trì trật tự an toàn xã hội. Một trong những điểm đáng chú ý của BLHS năm 2015 là những quy định về TNHS của PNTM. Đây là lần đầu tiên pháp luật hình sự nước ta có những quy định trực tiếp và cụ thể đối với TNHS của PNTM, đánh dấu một bước tiến lớn trong tư duy lập pháp của Việt Nam. Tuy nhiên, dù là một vấn đề “nóng hổi” nhưng các quy định về TNHS đối với PNTM chưa thực sự mang lại hiệu quả cao như kỳ vọng và còn nhiều điều phải “bàn bạc”. Bài tiểu luận dưới đây sẽ đi phân tích và tìm hiểu về các chế định trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại, từ đó bàn về những hạn chế còn tồn động của những quy định này, đồng thời kiến nghị sửa đổi, bổ sung nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng thực tiễn.

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ BẢN CHẤT VIỆC QUY ĐỊNH TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ CỦA PHÁP NHÂN THƯƠNG MẠI

1.1. Cơ sở lý luận về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại

Trong suốt một thời gian dài cho đến những năm giữa thế kỷ XIX, trong pháp luật hình sự trên thế giới TNHS hầu như chỉ đặt ra đối với cá nhân. Vấn đề TNHS của PNTM chỉ được bắt đầu đặt ra vào thời điểm này ở một số quốc gia, khi tình hình tội phạm có sự thay đổi, xuất hiện loại tội phạm ngày càng phổ biến và nghiêm trọng do cá nhân thực hiện nhưng có vai trò tổ chức, điều khiển của người đứng đầu pháp nhân, nhân danh pháp nhân và vì lợi ích của pháp nhân. Vấn đề đặt ra là dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn nào để có thể buộc pháp nhân phải chịu TNHS về một tội phạm trong khi quan niệm trách nhiệm hình sự của pháp nhân phổ biến khi đó cho rằng pháp nhân là một thực thể trừu tượng, không có sự bấu víu trực tiếp nào vào thực tế khách quan và thiếu tự do ý chí, khả năng nhận thức nên pháp nhân về bản chất là thực thể không tương thích cho việc thực hiện hành vi phạm tội. Việc buộc pháp nhân phải chịu TNHS là trái với “nguyên tắc hành vi”, “nguyên tắc TNHS trên cơ sở lỗi”, “nguyên tắc cá thể hóa hình phạt – những nguyên tắc mà trong pháp luật hình sự truyền thống đóng vai trò cốt lõi tạo nên cơ sở của TNHS. Trước yêu cầu trên, các học thuyết pháp lý đã lần lượt ra đời tạo cơ sở lý luận và cơ sở lập pháp cho vấn đề TNHS của pháp nhân. Trong đó, có một số học thuyết tiêu biểu, phổ biến:

1.1.1. Học thuyết thay thế

Các nghiên cứu đã cho thấy rằng học thuyết thay thể xuất hiện đầu tiên trong pháp luật hình sự của Anh, được áp dụng cho cả cá nhân và pháp nhân. Trách nhiệm thay thế là trách nhiệm pháp lý của một người về hành vi phạm tội của người khác, thường đó là người làm công nhưng đôi khi cũng là người ký hợp đồng hay người đại lý độc lập mặc dù người chịu trách nhiệm không phải là người có lỗi. PNTM phải chịu trách nhiệm với hình thức là một loại trách nhiệm gián tiếp cho hành vi vi phạm của nhân viên, người làm công, người làm đại lý hay bất cứ người nào thuộc quyền quản lý của PNTM đó. Người chủ chịu trách nhiệm thay cho nhân viên của mình khi ra lệnh, cho phép họ thực hiện hành vi trái pháp luật hoặc hành vi này xảy ra trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của cả nhân viên dưới quyền.

Trách nhiệm này chỉ đặt ra khi hành vi vi phạm pháp luật của nhân viên thoả mãn những điều kiện sau:

• Thứ nhất, giữa pháp nhân với nhân viên thực hiện hành vi phạm pháp phải tồn tại mối quan hệ phụ thuộc trong đó một bên có quyền quản lý, điều hành và một bên là người làm công phải thực hiện những công việc mà bên quản lý giao cho và phải tuân thủ những quy định mà pháp nhân đề ra.
• Thứ hai, nhân viên thực hiện hành vi phạm pháp vì lợi ích của pháp nhân.

1.1.2. Học thuyết đồng nhất hóa trách nhiệm

Học thuyết đồng nhất hóa trách nhiệm được xây dựng bởi các tòa án ở nước Anh vào giữa thế kỷ XX, xuất phát từ phán quyết trong một vụ án điển hình.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)
2. Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021)
3. LS Nguyễn Đức Hoàn, “Trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại: Thực trạng và kiến nghị”, [https://lsvn.vn/trach-nhiem-hinh-su-doi-voi-phap-nhan-thuong-mai-thuc-trang-va-kien-nghi-a93945.html]
4. Bích Hà, “Tuyên án 55 bị cáo trong đường dây lập 165 công ty ‘ma’’ mua bán hóa đơn 14.000 tỷ đồng”, [https://congan.com.vn/an-ninh-kinh-te/tuyen-an-55-bi-cao-trong-duong-day-lap-165-cong-ty-ma-mua-ban-hoa-don-14000-ty-dong_171698.html]
5. tapchitoaan.vn, “Trách nhiệm hình sự của pháp nhân – Quy định của Singapore và kinh nghiệm cho Việt Nam”, [https://phaply.net.vn/trach-nhiem-hinh-su-cua-phap-nhan-quy-dinh-cua-singapore-va-kinh-nghiem-cho-viet-nam-a241696.html]
6. Đại học Luật Hà Nội, Nguyễn Thương Thiệp, “Bàn về chế định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại trong Bộ luật Hình sự năm 2015 và những kiến nghị sửa đổi”.