9.50 ĐIỂM Tiểu luận Chứng minh “giai đoạn khởi tố” là một giai đoạn tố tụng độc lập

• Trường học: Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Điểm số: 9.50 điểm
• Số trang: 23 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B0931 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (SĐ,BS 2021,2024,2025)

Phí tải: 99.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Tố tụng hình sự là trình tự, thủ tục, là hệ thống các hoạt động tương ứng với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, nghĩa vụ của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng, nhằm giải quyết đúng đắn vụ án hình sự theo quy định của pháp luật.

Tố tụng hình sự bao gồm nhiều giai đoạn mang tính tuần tự và nối tiếp nhau, giai đoạn trước là tiền đề cho giai đoạn sau và giai đoạn sau cũng chính là hệ quả của giai đoạn trước. Khái niệm về giai đoạn tố tụng hình sự là một vấn đề thuộc về khoa học tố tụng, cần phải được nghiên cứu, làm rõ và thống nhất để mọi người có thể hiểu đúng và áp dụng đúng. Tuy nhiên, pháp luật tố tụng hình sự hiện vẫn chưa có một định nghĩa pháp lý cụ thể nào về khái niệm này. Nhưng nhìn chung, “sự phân chia các giai đoạn tố tụng hình sự chỉ mang tính chất lý luận, bởi mỗi giai đoạn tố tụng tuy độc lập nhưng vẫn nằm trong mối quan hệ giao thoa khắng khít với nhau và tạo thành một chuỗi hoạt động tố tụng thống nhất” , và sự phân chia này hiện vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau, nhưng quan điểm nhận được nhiều sự đồng tình nhất là quan điểm chia giai đoạn tố tụng hình sự thành sáu giai đoạn, đó là: khởi tố; điều tra; truy tố; xét xử sơ thẩm; xét xử phúc thẩm; giám đốc thẩm và tái thẩm.

Trong sáu giai đoạn trên, nhóm chúng em đặc biệt quan tâm đến “Giai đoạn khởi tố vụ án hình sự”, bởi vì đây là giai đoạn đầu tiên và độc lập của tố tụng hình sự. Sự độc lập của “giai đoạn khởi tố vụ án hình sự” tuy không được đề cập cụ thể nhưng được thể hiện ở nhiều quy phạm trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 cùng các văn bản hướng dẫn, và quan trọng là có đầy đủ các đặc điểm của giai đoạn tố tụng như: là một bộ phận của quá trình tố tụng; chịu sự chi phối của các nhiệm vụ và nguyên tắc của tố tụng hình sự; có thành phần chủ thể đặc trưng; có hành vi tố tụng đặc trưng; có văn bản tố tụng đặc trưng; và có thời hạn thực hiện cụ thể.

PHẦN 1. KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ LÀ MỘT BỘ PHẬN CỦA QUÁ TRÌNH TỐ TỤNG

Việc giải quyết vụ án hình sự bao gồm nhiều giai đoạn tố tụng, và khởi tố vụ án hình sự (sau đây viết tắt là “khởi tố VAHS”) chính là giai đoạn đầu tiên. Giai đoạn này bắt đầu từ việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm hoặc tự mình phát hiện dấu hiệu tội phạm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Thông qua đó, cơ quan/người có thẩm quyền sẽ xác định dấu hiệu tội phạm và quyết định có thực hiện hay không thực hiện việc khởi tố VAHS.

Việc xác định dấu hiệu tội phạm có ý nghĩa quan trọng với việc khởi tố vụ án, và việc khởi tố vụ án cũng có ý nghĩa quan trọng, là một bộ phận không thể tách rời với toàn bộ quá trình tố tụng. Cụ thể:

1.1. Giai đoạn khởi tố VAHS được nhà làm luật xem trọng và dành hẳn Chương IX (từ Điều 143 đến Điều 162) và nhiều điều luật khác trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 (sau đây viết tắt là “BLTTHS năm 2015”) để quy định những vấn đề liên quan đến giai đoạn khởi tố VAHS. Bên cạnh đó, việc tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố nhằm phục vụ công tác khởi tố VAHS cũng được quy định trải dài trong Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015, và các văn bản khác có liên quan.

1.2. Giai đoạn khởi tố VAHS được kết thúc bằng quyết định không khởi tố VAHS hoặc khởi tố VAHS của cơ quan/người có thẩm quyền. “Quyết định khởi tố vụ án hình sự là cơ sở pháp lý đầu tiên để tiến hành các hoạt động tố tụng tiếp theo là điều tra, truy tố, xét xử. Quyết định khởi tố vụ án hình sự làm phát sinh các quan hệ pháp luật tố tụng hình sự giữa cơ quan tiến hành tố tụng với cơ quan tiến hành tố tụng; giữa cơ quan tiến hành tố tụng với người tham gia tố tụng”¹Trường Đại học Luật TPHCM (2021), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Hồng Đức, tr.329.:

– Nếu không có dấu hiệu tội phạm, không có quyết định khởi tố VAHS thì mọi hoạt động tố tụng hình sự khác sẽ không thể tiến hành, đơn cử như: Cơ quan điều tra không thể tiến hành điều tra để khởi tố bị can, đề nghị truy tố; Viện kiểm sát không có cơ sở để truy tố; Tòa án cũng không có căn cứ để xét xử;…

– Nếu hoạt động khởi tố VAHS được thực hiện đúng quy định, đúng pháp luật thì hoạt động của các giai đoạn tố tụng tiếp theo cũng đạt được kết quả khách quan và toàn diện hơn. Ở chiều ngược lại, các hoạt động tố tụng ở những giai đoạn sau cũng thông qua các quy định của pháp luật để kiểm tra lại tính hợp pháp và phản ánh tính hiệu quả của hoạt động khởi tố.

Có thể thấy, bên cạnh sự độc lập mang tính tương đối thì giữa các giai đoạn tố tụng vẫn có sự gắn kết với nhau, giai đoạn tố tụng trước làm cơ sở cho giai đoạn tố tụng sau, giai đoạn tố tụng sau bổ trợ và kiểm nghiệm lại kết quả của giai đoạn tố tụng trước. Sự ảnh hưởng, tác động hai chiều của các giai đoạn này góp phần đảm bảo tính công minh, kịp thời, góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền công dân của mà pháp luật tố tụng hình sự đã đề ra.

[thong-bao]

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025);
2. Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự số 99/2015/QH13;
3. Thông tư số 61/2017/TT-BCA ngày 14/12/2017 của Bộ Công an quy định biểu mẫu, giấy tờ, sổ sách về điều tra hình sự;
4. Thông tư liên tịch số 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC ngày 29/12/2017 của Bộ Công an – Bộ Quốc phòng – Bộ Tài chính – Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn – Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện một số quy định của bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố;
5. Quyết định số 15/QĐ-VKSTC ngày 09/01/2017 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành mẫu văn bản tố tụng, văn bản nghiệp vụ thực hiện trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc khởi tố, điều tra và truy tố;
6. Trường Đại học Luật TPHCM, Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Hồng Đức;
7. GS. TSKH. Đào Trí Úc, “Tổng quan về mô hình Tố tụng hình sự Việt Nam thực trạng và phương hướng hoàn thiện”, https://tks.edu.vn/thong-tin-khoa-hoc/chi-tiet/79/32, ngày 19/07/2025;
8. Nguyễn Triết, “Một số vướng mắc trong quy định pháp luật về thẩm quyền điều tra của cơ quan Hải quan”, https://haiquanangiang.gov.vn/web/vn/news/339-mot-so-vuong-mac-trong-quy-dinh-phap-luat-ve-tham-quyen-dieu-tra-cua-co-quan-hai-quan.html, ngày 18/07/2025;
9. Đặng Bá Hưng, “Tìm hiểu điểm mới về Viện kiểm sát ra quyết định khởi tố vụ án theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự 2015”, https://vksbacgiang.gov.vn/baiviet/71/7746, ngày 20/07/2025;
10. Vũ Đức Hoàng, “Vướng mắc khi có mâu thuẫn về nhiệm vụ, quyền hạn điều tra của Bộ đội biên phòng theo quy định của Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 và Luật tố tụng hình sự 2015”, https://vksndlaichau.gov.vn/bai-viet-trao-doi/vuong-mac-khi-co-mau-thuan-ve-nhiem-vu-quyen-han-dieu-tra-cua-bo-doi-bien-phong-theo-quy-dinh-cua-luat-to-chuc-co-quan-dieu-tra-hinh-su-2015-va-luat-to-tung-hinh-su-2015.bv-1603.html, ngày 20/07/2025;
11. Nguyễn Thị Thu Trà, “Những bất cập trong thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự của Tòa án”, https://tks.edu.vn/thong-tin-khoa-hoc/chi-tiet/79/700, ngày 15/07/2025;
12. Tạ Hữu Huy, “Những vướng mắc bất cập trong công tác giải quyết nguồn tin về tội phạm”, https://coquandieutravkstc.gov.vn/nhung-vuong-mac-bat-cap-trong-cong-tac-giai-quyet-nguon-tin-ve-toi-pham/, ngày 15/07/2025.

CHÚ THÍCH

• 1
  Trường Đại học Luật TPHCM (2021), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Hồng Đức, tr.329.