9.00 ĐIỂM Tiểu luận Cơ chế bảo vệ hiến pháp trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo Hiến pháp 2013

• Trường học: Đại học Luật TP.HCM
• Điểm số: 9.00 điểm
• Số trang: 25 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B1117 | Năm 2026
• Luật áp dụng: Hiến pháp 2013 (SĐ,BS 2025)

Phí tải: 89.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRANG BÌA TIỂU LUẬN

XEM TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Hiến pháp là đạo luật cơ bản của Nhà nước, có vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống chính trị của mỗi quốc gia. Bảo đảm tính tối thượng của Hiến pháp trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội là nhu cầu cần thiết, tất yếu tại hầu hết các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Hiện nay, trước yêu cầu của thời kỳ đổi mới, của hội nhập và phát triển, việc nâng cao ý tưởng bảo hiến trở thành một cơ chế bảo hiến hoàn chỉnh và bảo đảm hiệu quả hoạt động là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn lập hiến, lập pháp, thi hành và áp dụng pháp luật ở nước ta. Hoạt động bảo vệ Hiến pháp luôn được Đảng, Nhà nước coi trọng, bảo vệ Hiến pháp, bảo đảm tính tối thượng của Hiến pháp trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội chính là bảo vệ đường lối của Đảng, góp phần bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội. Gắn liền với sự ra đời của bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà năm 1946, hoạt động bảo vệ Hiến pháp tiếp tục được ghi nhận trong Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992 và hiện nay là Hiến pháp năm 2013 với quy định cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và toàn thể Nhân dân phải nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật, đấu tranh phòng ngừa và chống mọi hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật, mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý.

Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII đã đề ra “xây dựng và hoàn thiện cơ chế bảo vệ Hiến pháp” [2, tr. 176] được coi là một yêu cầu, một nội dung trong nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Điều 2 Hiến pháp 2013 quy định: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”; Điều 119 chỉ rõ “Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất; Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án Nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, các cơ quan khác của Nhà nước và toàn thể Nhân dân có trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp; cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định”.

Qua đó, cho thấy trách nhiệm giám sát và bảo vệ Hiến pháp được trao cho nhiều cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đó là cơ quan quyền lực nhà nước, Chủ tịch nước, các cơ quan hành chính, cơ quan tư pháp và toàn thể Nhân dân. Trong đó, với tư cách là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, có chức năng giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước, Quốc hội là trung tâm của thiết chế bảo hiến ở Việt Nam. Giám sát của Quốc hội mang tính quyền lực nhà nước, hướng tới mọi đối tượng, mọi chủ thể trong xã hội và bao trùm tất cả các lĩnh vực, các quan hệ xã hội thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiến pháp. Ghi nhận kết quả hoạt động giám sát và bảo vệ Hiến pháp trong thời gian qua đã góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, bảo đảm các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành phù hợp với Hiến pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật, góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của tập thể, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cơ chế giám sát và bảo vệ Hiến pháp theo các quy định của pháp luật hiện hành vẫn còn tồn tại một số bất cập, hạn chế.

Để làm rõ những vấn đề lý luận trên, phát huy vai trò của các cơ quan nhà nước và toàn thể Nhân dân trong việc bảo vệ Hiến pháp, học viên xây dựng nội dung tiểu luận liên quan đến “Cơ chế bảo vệ Hiến pháp trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo Hiến pháp năm 2013”, cho học phần Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam.

1.1. Khái niệm cơ chế bảo vệ Hiến pháp trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo Hiến pháp năm 2013

1.1.1. Khái niệm Hiến pháp

Hiến pháp là đạo luật gốc của nhà nước nên Hiến pháp không những có ý nghĩa pháp lý mà còn có ý nghĩa chính trị, văn hóa, xã hội. Do Hiến pháp có ý nghĩa trên nhiều bình diện khác nhau nên tồn tại nhiều định nghĩa khác nhau về Hiến pháp. [6, tr. 45]

Ở Việt Nam, trước khi có Hiến pháp, nước ta là nước thuộc địa nửa phong kiến, vì vậy, tư tưởng, quan điểm về Hiến pháp gắn liền với độc lập, tự do của dân tộc và quyền làm chủ đất nước của nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng viết “trước chúng ta đã bị chế độ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chế nên nước ta không có Hiến pháp, nhân dân ta không được hưởng các quyền tự do dân chủ. Chúng ta phải có một bản Hiến pháp dân chủ”, có thể thấy quan điểm về Hiến pháp của Chủ tịch Hồ Chí Minh là văn bản mà ở đó ghi nhận nền độc lập, tự do của dân tộc và các quyền tự do dân chủ của nhân dân. [6, tr. 46]

Như vậy, chúng ta có thể đưa ra định nghĩa: Hiến pháp là hệ thống các quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao nhất quy định những vấn đề cơ bản nhất về chủ quyền quốc gia, chế độ chính trị, chính sách kinh tế, văn hóa, xã hội, tổ chức quyền lực nhà nước, địa vị pháp lý của con người và công dân. [6, tr. 47]

1.1.2. Khái niệm bảo vệ Hiến pháp

Hiện nay, chưa có khái niệm chung nhất về bảo hiến hay “bảo vệ Hiến pháp”, có nhiều quan điểm khác nhau. Cụ thể:

Quan điểm cho rằng, “bảo vệ Hiến pháp có thể được hiểu là tổng hợp các biện pháp giữ gìn, chống lại sự vi phạm các nguyên tắc và quy phạm của Hiến pháp”. Quan điểm này hiểu bảo vệ Hiến pháp theo nghĩa rộng và đã đồng nhất bảo vệ Hiến pháp với bảo đảm Hiến pháp.

Quan điểm khác “bảo vệ Hiến pháp là hoạt động của chủ thể có thẩm quyền ra phán quyết về tính hợp hiến hoặc bất hợp hiến của văn bản pháp luật, qua đó làm phát sinh hệ quả pháp lý vô hiệu hóa văn bản pháp luật vi hiến”. Quan điểm này đã thu hẹp nội hàm của khái niệm bảo vệ Hiến pháp, coi bảo vệ Hiến pháp chỉ bao gồm hoạt động xem xét và bảo đảm tính hợp hiến của văn bản quy phạm pháp luật.

Từ những quan điểm trên, có thể định nghĩa, bảo vệ Hiến pháp là tổng hợp các hoạt động được tiến hành bởi các chủ thể mà Hiến pháp xác định thẩm quyền nhằm bảo đảm sự tôn trọng, giữ gìn Hiến pháp, ngăn ngừa, chống lại và triệt tiêu hành vi vi hiến.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Chấp hành Trung ương (2022), Nghị quyết số [Nội dung chỉ hiển thị trong bản tải về], Hà Nội.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội.
3. Quốc hội (2013), Hiến pháp Việt Nam 2013, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Âu Thị […] (2023), [Nội dung chỉ hiển thị trong bản tải về], Thông tin Khoa học lý luận chính trị, số 2, trang số 98-99.
5. Tào Thị […] (2023), [Nội dung chỉ hiển thị trong bản tải về], Thông tin Khoa học lý luận chính trị, số 7, trang số 3 -7.
6. Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
7. Nguyễn Thị […] (2022), [Nội dung chỉ hiển thị trong bản tải về], Tạp chí điện tử Thanh tra.
8. Tô […] (2020), [Nội dung chỉ hiển thị trong bản tải về], Tạp chí điện tử Nghiên cứu lập pháp;
9. Tào Thị […] (2018), [Nội dung chỉ hiển thị trong bản tải về], Tạp chí điện tử Lý luận chính trị;
10. Phạm Thanh […] , Võ Quang […] (2023), [Nội dung chỉ hiển thị trong bản tải về], Tạp chí điện tử Xây dựng Đảng.