[Tiểu luận 2025] Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc về môi trường ngày 24/08/2016. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định “Không đánh đổi môi trường lấy kinh tế”. Anh (Chị) hãy bình luận về quan điểm trên của Thủ tướng và chứng minh sự thể hiện của nó trong các quy định của Pháp luật môi trường Việt Nam?

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Định dạng: WORD
• Số trang: 06 trang (Không bao gồm bìa, Mục lục)
• Năm: 2025 / Mã số: B0534.

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

* Bình luận về quan điểm trên của Thủ tướng

Bảo vệ môi trường là một vấn đề cấp bách và ngày càng được quan tâm trên toàn cầu. Trong cuộc sống hiện đại, chúng ta đang đối mặt với nhiều thách thức môi trường, bao gồm các vấn đề biến đổi khí hậu bất thường như lũ ống, lũ quét[1], hạn hán[2], ô nhiễm môi trường, sự mất mát đa dạng sinh học và suy thoái môi trường. Trong khi một số quốc gia có quan điểm cho rằng trước hết phải dành toàn bộ nguồn lực để nhanh chóng phát triển kinh tế, bao gồm cả việc đánh đổi môi trường lấy lợi ích kinh tế thì ngược lại, cũng có nhiều quốc gia ưu tiên bảo vệ môi trường hoặc gắn liền hoạt động phát triển kinh tế bền vững với song hành với bảo vệ môi trường. Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc về môi trường ngày 24/08/2016, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định“Không đánh đổi môi trường lấy kinh tế”, học viên ủng hộ quan điểm này của Thủ tướng bởi những lý do sau đây:

Thứ nhất, bảo vệ môi trường mang lại lợi ích kinh tế dài hạn

Bảo vệ môi trường không chỉ đáng giá vì những lợi ích môi trường trực tiếp mà nó mang lại mà còn có thể tạo ra những lợi ích kinh tế bền vững trong tương lai. Một là, việc đầu tư vào các ngành công nghiệp xanh và năng lượng tái tạo tạo ra cơ hội kinh doanh mới. Các công ty và doanh nghiệp trong lĩnh vực này có thể tận dụng nguồn tài nguyên tái tạo và phát triển các sản phẩm và dịch vụ xanh. Điều này không chỉ giảm tác động tiêu cực lên môi trường mà còn tạo ra việc làm mới và gia tăng cạnh tranh kinh tế. Hai là, bảo vệ môi trường có thể tạo ra nguồn thu từ du lịch và công nghiệp môi trường. Một môi trường trong lành và đẹp là một yếu tố quan trọng để thu hút du khách và đầu tư. Việc bảo vệ và duy trì cảnh quan tự nhiên, di sản văn hóa và các địa điểm du lịch độc đáo có thể tạo ra nguồn thu nhập du lịch bền vững và phát triển kinh tế địa phương. Ba là, bảo vệ môi trường giúp duy trì và tăng cường nguồn tài nguyên thiên nhiên. Môi trường cung cấp cho chúng ta nhiều loại tài nguyên quan trọng như nước, đất, rừng và đa dạng sinh học. Việc quản lý tài nguyên này một cách bền vững đảm bảo sự duy trì nguồn cung và giúp giảm thiểu chi phí liên quan đến việc tìm kiếm và khai thác các tài nguyên mới. Đồng thời, việc bảo vệ đa dạng sinh học cũng có thể mang lại lợi ích kinh tế dài hạn bằng cách tạo ra cơ hội cho nghiên cứu, phát triển dược phẩm và sản phẩm sinh thái.

Thứ hai, bảo vệ môi trường mang đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe của con người đang sinh sống hiện tại

Bảo vệ môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống và sức khỏe của con người đang sinh sống hiện tại. Việc duy trì môi trường sạch, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên và giảm thiểu rủi ro môi trường giúp tạo ra một môi trường sống lành mạnh và bền vững cho con người. Đồng thời, điều này cũng đóng góp vào sự phát triển và thịnh vượng của xã hội. Một là, việc duy trì một môi trường sạch và không ô nhiễm là quan trọng để đảm bảo nguồn nước sạch và không khí trong lành. Nước sạch là một yếu tố cơ bản đối với cuộc sống hàng ngày của chúng ta, từ việc uống nước, nấu ăn, đến vệ sinh cá nhân. Không khí trong lành là quan trọng để hô hấp và duy trì sức khỏe của hệ hô hấp. Một môi trường không ô nhiễm giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến môi trường như bệnh đường hô hấp, bệnh tim mạch và ung thư. Hai là, bảo vệ môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên. Nguồn nước sạch, đất màu mỡ và đa dạng sinh học là những tài nguyên quan trọng không chỉ đáp ứng nhu cầu cuộc sống hàng ngày mà còn tạo ra các nguồn thu nhập từ nông nghiệp, ngành công nghiệp và du lịch. Việc bảo vệ và quản lý bền vững các nguồn tài nguyên này giúp duy trì sự cân bằng trong môi trường sống và đảm bảo nguồn cung bền vững cho các hoạt động kinh tế và xã hội. Ba là, bảo vệ môi trường còn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro và tác động tiêu cực đến sức khỏe con người từ các yếu tố môi trường gây hại. Việc giảm thiểu ô nhiễm không chỉ bảo vệ sức khỏe con người mà còn giảm nguy cơ phát triển các bệnh môi trường như bệnh ung thư, bệnh tim mạch và bệnh hô hấp. Bên cạnh đó, việc bảo vệ và duy trì các khu vực tự nhiên, công viên và không gian xanh trong các khu đô thị giúp cải thiện tinh thần, giảm căng thẳng và tăng cường sức khỏe tinh thần của con người.

Thứ ba, bảo vệ môi trường là trách nhiệm của chúng ta đối với thế hệ tương lai

Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của chúng ta đối với hiện tại mà còn đối với thế hệ tương lai. Nếu không chú trọng bảo vệ môi trường, các thách thức như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy thoái tài nguyên sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng cho thế hệ tương lai. Đảm bảo một môi trường trong lành và bền vững ngày hôm nay đồng nghĩa với việc tạo ra một tương lai tốt đẹp và khả năng phát triển cho thế hệ sau. Chúng ta có trách nhiệm đối với tương lai vì chúng ta là những người sử dụng và tận dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên. Nếu chúng ta tiêu thụ quá mức và không quản lý tài nguyên một cách bền vững, chúng ta đang lấy đi khả năng của thế hệ tương lai để thỏa mãn nhu cầu của mình. Điều này sẽ gây ra sự thiếu hụt tài nguyên và gây khó khăn cho thế hệ tương lai trong việc đáp ứng nhu cầu cơ bản của cuộc sống. Chúng ta có trách nhiệm đối với việc bảo vệ và tôn trọng môi trường để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của tất cả các hệ sinh thái trên hành tinh. Đây là một nhiệm vụ đòi hỏi sự nhạy bén và trách nhiệm từ mỗi cá nhân và toàn xã hội.

* Sự thể hiện của nó trong các quy định của Pháp luật môi trường Việt Nam

Thứ nhất, về đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về việc phát triển kinh tế phải gắn liền với bảo vệ môi trường

Công tác bảo vệ môi trường và sự phát triển bền vững của đất nước luôn được Đảng và Nhà nước ta chú trọng và nhấn mạnh trên nhiều góc độ tiếp cận, thể hiện rõ trong các văn kiện Đại hội IX, X, XI, XII, XIII, các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng và văn bản pháp luật của Nhà nước. Chỉ thị số 36/CT-TW ngày 25/6/1998 của Bộ Chính trị khóa VIII về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước khẳng định: “bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của đất nước, là nhiệm vụ có tính xã hội sâu sắc, gắn liền với cuộc đấu tranh xóa đói giảm nghèo và vì sự công bằng xã hội”; Mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” không thể thực hiện được nếu chúng ta không làm tốt công tác bảo vệ môi trường. Ngày 15/11/2004, Bộ Chính trị khóa IX đã ban hành Nghị quyết số 41-NQ/TW về bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trong đó chỉ rõ: “Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra giám sát; quy định và áp dụng các chế tài cần thiết để xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường”. Định hướng Chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam khẳng định, phát triển bền vững là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình phát triển đất nước; kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa giữa phát triển kinh tế với phát triển xã hội và bảo vệ tài nguyên, môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội (Quyết định số 153/2004/QĐ-TTg). Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 cũng nêu bật những vấn đề đặt ra trong ba lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường; mối quan hệ tương hỗ giữa các lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường; gắn trách nhiệm của các ngành, các địa phương, các tổ chức và các nhóm xã hội trong phát triển bền vững. Thời gian qua công tác bảo vệ môi trường của Việt Nam đã chuyển từ “bị động ứng phó, sang chủ động phòng ngừa, bảo vệ và phục hồi”[3] với hệ thống chính sách bảo vệ môi trường dần được hoàn thiện, trong đó Luật Bảo vệ môi trường 2020 với nhiều chính sách, giải pháp đột phá. Chất lượng môi trường sống tiếp tục được cải thiện.

Thứ hai, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 về việc phát triển kinh tế phải gắn liền với bảo vệ môi trường

Trong phần chung về các nguyên tắc bảo vệ môi trường, chính sách bảo vệ môi trường, Luật Bảo vệ môi trường đã thể hiện rõ việc phát triển kinh tế phải gắn liền với bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển kinh tế bền vững.

Điều 4 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định các nguyên tắc bảo vệ môi trường xác định việc phát triển kinh tế phải gắn liền với bảo vệ môi trường, cụ thể: “Bảo vệ môi trường là điều kiện, nền tảng, yếu tố trung tâm, tiên quyết cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Hoạt động bảo vệ môi trường phải gắn kết với phát triển kinh tế, quản lý tài nguyên và được xem xét, đánh giá trong quá trình thực hiện các hoạt động phát triển”; “Bảo vệ môi trường phải phù hợp với quy luật, đặc điểm tự nhiên, văn hóa, lịch sử, cơ chế thị trường, trình độ phát triển kinh tế – xã hội; thúc đẩy phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi”.

Điều 5 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 về chính sách của Nhà nước ta về bảo vệ môi trường đều xác định “Lồng ghép, thúc đẩy các mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh trong xây dựng và thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế – xã hội”.

Trong phần các quy định cụ thể, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định cụ thể hóa nguyên tắc nêu trên trong từng điều luật như việc quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, ban, ngành có liên quan trong việc quản lý, quy định chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ môi trường. Quy định rõ các trường hợp phải tiến hành đánh giá tác động môi trường, đánh giá môi trường chiến lược từ đó đảm bảo phát triển kinh tế hài hòa với bảo vệ môi trường, không để xảy ra tình trạng đánh đổi môi trường để phát triển kinh tế.

Pháp luật về bảo vệ môi trường không những được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 mà còn được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật khác như: Luật Đất đai; Luật Tài nguyên nước; Luật Bảo vệ và phát triển rừng; Luật Khoáng sản; Luật Tài nguyên, môi trường và hải đảo; Luật Dầu khí; Luật Thủy sản…, các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành luật, xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường,… Thực tiễn cho thấy, các văn bản pháp luật đã xác định rõ bảo vệ môi trường là một bộ phận cấu thành trong hệ thống kinh tế – xã hội, quy định các nguyên tắc, chế độ pháp lý bảo vệ, khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường trên cả ba mục tiêu cơ bản: tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đánh dấu bước tiến mới trong việc đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển bền vững nhằm giải quyết hài hòa giữa phát triển kinh tế – xã hội với bảo vệ môi trường; bảo vệ môi trường bảo đảm cho phát triển bền vững, và phát triển bền vững thúc đẩy hoạt động bảo vệ môi trường.

KẾT LUẬN: Học viên đồng tình với phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khi khẳng định “Không đánh đổi môi trường lấy kinh tế”. Thực tế hiện nay, trong bối cảnh ô nhiễm môi trường diễn ra ngày càng nghiêm trọng, cũng như xuất phát từ lợi ích có được từ môi trường trong lành đối với con người hiện tại và thế hệ tương lai thì việc phát triển kinh tế gắn chặt với hoạt động bảo vệ môi trường hoặc quan tâm, phát triển những ngành kinh tế thân thiện với môi trường đã trở thành xu hướng tất yếu[4]. Ở Việt Nam, qua nhiều lần sửa đổi và bổ sung, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 ngày càng thể hiện rõ nét chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước ta về việc không đánh đổi môi trường bằng mọi giá để chạy theo sự tăng trưởng của kinh tế mà luôn gắn việc phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường nhằm xây dựng việc phát triển kinh tế bền vững, phù hợp với các cam kết về bảo vệ môi trường cùng các quốc gia khác trên thế giới trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức lớn hiện nay./.

[1] Khánh Hoan – Phạm Đức (2022), Lũ ống gây thiệt hại nặng nề ở Nghệ An, https://thanhnien.vn/lu-ong-gay-thiet-hai-nang-ne-o-nghe-an-1851506137.htm, truy cập ngày 02/07/2023.

[2] Đình Huy (2023), Sông Đà cạn trơ đáy, người dân ‘nuốt nước mắt’ nhìn cá chết, https://thanhnien.vn/song-da-can-tro-day-nguoi-dan-nuot-nuoc-mat-nhin-ca-chet-185230612082512909.htm, truy cập ngày 02/07/2023.

[3] Trọng Phú (2022), Phó Thủ tướng: Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần, https://plo.vn/pho-thu-tuong-khong-danh-doi-moi-truong-lay-tang-truong-kinh-te-don-thuan-post692368.html, truy cập ngày 02/7/2023.

[4] Kim Ngọc – Nguyễn Thị Kim Thu (2022), Xu hướng phát triển kinh tế xanh trên thế giới, Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, số 5 (90), 2015, trang 9-10.

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG