[Tiểu luận 2025] Nội luật hóa quy định Tội giả mạo liên quan đến dữ liệu điện tử theo quy định của Luật Hình sự quốc tế (9 điểm) (MS-B0960)

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Luật Hà Nội
• Định dạng: WORD
• Số trang: 39 trang (Không bao gồm bìa, Mục lục)
• Năm: 2025 / Mã số: B0960.

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin đã làm thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống xã hội, đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi cho tội phạm công nghệ thông tin, viễn thông (TPCNTT) hay quốc tế gọi là tội phạm mạng (cybercrime) phát triển với tính chất ngày càng tinh vi. Các hành vi phạm tội không chỉ dừng lại ở các dạng tội phạm phụ thuộc vào mạng máy tính (cyber-dependent) như: Tấn công hệ thống, đánh cắp dữ liệu,… mà còn mở rộng sang các tội phạm truyền thống được hỗ trợ bởi mạng máy tinh như: Lừa đảo và giả mạo trực tuyến (cyber-enabled)[1], gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và đe dọa an ninh quốc gia. Mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của xã hội vào các hệ thống số hóa, sự cần thiết của dữ liệu điện tử khiến hậu quả của các loại tội phạm mạng nêu trên trở nên nghiêm trọng hơn. Trong khi đó, sự thiếu hụt cơ sở pháp lý vững chắc gây khó khăn cho công tác phát hiện, khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử đồng thời tạo ra “kẽ hở an toàn” cho dạng tội phạm truyền thống lợi dụng sự phát triển của CNTT để hỗ trợ cho hành vi phạm tội, cũng như cản trở hợp tác quốc tế trong việc thu thập chứng cứ điện tử. Công ước về Tội phạm mạng của Hội đồng Châu Âu (còn gọi là Công ước Budapest) là Công ước quốc tế toàn diện đầu tiên và có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lĩnh vực này, thiết lập các chuẩn mực chung về hình sự hóa các hành vi cốt lõi của tội phạm mạng. Sau khi Công ước Budapest được thông qua, các tổ chức khu vực đã phát triển khuôn khổ riêng như Công ước Malabo (2014), Công ước Arab (2010), Chỉ thị EU (2013), cùng các văn bản từ CIS và SCO. Tuy nhiên, Công ước Budapest với 75 quốc gia phê chuẩn vẫn là tiêu chuẩn được áp dụng rộng rãi nhất, vượt ra ngoài châu Âu. Công ước Malabo gặp khó khăn trong phê chuẩn và chỉ có hiệu lực năm 2023 với tác động hạn chế. Công ước Arab chưa được sử dụng thực tế để xử lý tội phạm mạng[2].

Công ước Liên hợp quốc (LHQ) về phòng, chống tội phạm mạng (United Nations convention against cybercrime – Công ước Hà Nội) ra đời do sự bất đồng của các quốc gia, đặc biệt là Nga và Trung Quốc, với Công ước Budapest. Họ cho rằng giải pháp toàn cầu thực sự chỉ có thể được phát triển khi bao gồm tất cả các quốc gia thành viên LHQ dưới sự chủ trì của Liên hợp quốc. Mặc dù LHQ là con đường rõ ràng nhất cho việc hài hòa hóa luật pháp về tội phạm mạng toàn cầu, nhưng trước đây LHQ không thể đảm nhận vai trò dẫn dắt do thiếu ý chí chính trị, thiếu nỗ lực phối hợp và vai trò tiên phong của Hội đồng châu Âu. Nghị quyết 74/274 của Đại hội đồng LHQ là kết quả của nhiều năm nỗ lực của những người chỉ trích Công ước Budapest để thúc đẩy giải pháp do LHQ dẫn dắt, nhằm tạo ra một “quy trình đàm phán dân chủ” đảm bảo tính toàn diện và đáp ứng nhu cầu của tất cả các quốc gia[3]. Dự thảo Công ước đã hoàn tất vào tháng 8 năm 2024 và dự kiến được thông qua cuối năm 2024. Công ước mới này kế thừa nhiều nguyên tắc từ Công ước Budapest nhưng có phạm vi rộng hơn, đồng thời cập nhật các quy định phù hợp với bối cảnh công nghệ hiện đại, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc thiết lập trật tự pháp lý trên không gian mạng toàn cầu.

Theo Báo cáo “Chỉ số tội phạm mạng toàn cầu” trên tạp chí PLOS ONE, Việt Nam là quốc gia nằm trong nhóm “Báo động đỏ” với chỉ số tội phạm mạng (World Cybercrime Index

– WCIs) đứng đầu khu vực Đông Nam Á, thuộc Top 6 khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (APAC) và xếp thứ 22 trên toàn thế giới[4]. Trong khi đó, Đảng và Nhà nước ta đặt mục tiêu đến năm 2030: “Quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương trên môi trường số, kết nối và vận hành thông suốt giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị. Hoàn thành xây dựng, kết nối, chia sẻ đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu các ngành; khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên số, dữ liệu số, hình thành sàn giao dịch dữ liệu”[5]. Do đó, quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ vừa mang lại cơ hội, vừa đặt ra những thách thức lớn về an ninh mạng. Đáng chú ý, Việt Nam đã thể hiện vai trò và trách nhiệm quốc tế khi được lựa chọn đăng cai Lễ ký Công ước Liên hợp quốc về tội phạm mạng tại Hà Nội vào tháng 10 năm 2025[6]. Sự kiện này không chỉ khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế mà còn thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc tham gia và thực thi Công ước. Mục tiêu chuyển đổi số quốc gia cũng như việc đăng cai đồng nghĩa với yêu cầu cấp bách phải rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong nước để đảm bảo tương thích với các quy định quốc tế. Vấn đề đặt ra không còn là “Việt Nam có nên nội luật hóa hay không” mà là “Việt Nam phải nội luật hóa như thế nào và vào thời điểm nào” để thực hiện đầy đủ trách nhiệm của quốc gia chủ nhà và chuẩn bị cho việc phê chuẩn Công ước sau khi ký kết, cũng như vấn đề quan trọng hơn đó là kiểm soát, phòng ngừa tội phạm mạng cho công cuộc chuyển đổi số quốc gia.

[1] Charlie Plumb, Understanding the UN’s new international treaty to fight cybercrime, Centre for Policy Research – United Nations University, [https://unu.edu/cpr/blog-post/understanding-uns-new-international-treaty-fight-cybercrime].

[2] Tatiana Tropina, ‘This is not a human rights convention!’: the perils of overlooking human rights in the UN cybercrime treaty, Journal of Cyber Policy, tr. 202.

[3] Tatiana Tropina, ‘This is not a human rights convention!’: the perils of overlooking human rights in the UN cybercrime treaty, Journal of Cyber Policy, tr. 203.

[4] “Báo động đỏ chỉ số tội phạm mạng tại Việt Nam! Đứng đầu khu vực Đông Nam Á và nằm trong Top 6 khu vực APAC”, https://vncs.vn/vi/tin-tuc/detail-bao-dong-do-chi-so-toi-pham-mang-tai-viet-nam-dung-dau-khu-vuc-dong-nam-a-va-nam-trong-top-6-khu-vuc-apac-342.

[5] Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

[6] Hải Yến, “Việt Nam công bố ngày tổ chức Lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng”, https://nhandan.vn/viet-nam-cong-bo-ngay-to-chuc-le-mo-ky-cong-uoc-cua-lien-hop-quoc-ve-chong-toi-pham-mang- post881022.html.

[… Vui lòng tải về để xem đầy đủ nội dung tài liệu này]

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG