[Tiểu luận 2024] Pháp luật về kế toán trong doanh nghiệp

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Luật Hà Nội
• Định dạng: WORD
• Số trang: 43 trang (cả bìa)
• Năm: 2024 / Mã số: B0005.
• Pháp luật áp dụng: Luật Doanh nghiệp năm 2020, Luật Kế toán năm 2015.

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Trong nền kinh tế thị trường, kế toán ngày càng thể hiện rõ là một bộ phận của hệ thống các công cụ quản lý nền kinh tế tài chính có vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính cơ sở và tài chính nền kinh tế quốc dân. Đồng thời để đảm bảo kế toán thật sự là một công cụ đo lường đánh giá hiệu quả kinh doanh, sử dụng vốn tài sản, kinh phí của các tổ chức, cơ quan và của nền kinh tế thì đòi hỏi nhà nước phải ban hành pháp luật điều chỉnh hoạt động kế toán nhằm giúp nhà nước thống nhất quản lý công tác kế toán ở các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, thu chi ngân sách, góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng quản lý tài chính quốc gia, quản lý tài chính cơ sở, đáp ứng yêu cầu điều hành hoạt động kinh tế vi mô và vĩ mô của Nhà nước. Hầu hết các nước đều ban hành một hệ thống quy phạm pháp luật để điều chỉnh các hoạt động kế toán. Tổng hợp toàn bộ các quy phạm pháp luật đó hợp thành một bộ phận pháp luật gọi là pháp luật kế toán.

Pháp luật kế toán là những văn bản quy phạm pháp luật về nguyên tắc, chuẩn mực cũng như các chuyên môn, nghiệp vụ kỹ thuật về kế toán được quy định làm cơ sở cho việc tổ chức hạch toán và quản lý các hoạt động kinh tế ở các đơn vị.

Xuất phát từ những lí do trên, nhóm tác giả đã chọn đề tài “Pháp luật kế toán doanh nghiệp”.

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT KẾ TOÁN

1.1. Những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán

1.1.1. Khái niệm kế toán

Hiện nay, trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp và các doanh nghiệp hầu hết đều thực hiện công tác kế toán để đảm bảo về mặt tài chính trong thực hiện các hoạt động. Khái niệm kế toán hiện được quy định tại Luật Kế toán 2015 như sau:

Kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động[1].

– Theo như khái niệm trên, ta có thể hiểu kế toán gồm ba hoạt động chính:

+ Thu thập là ghi nhận những nghiệp vụ kinh tế vào chứng từ kế toán.

+ Xử lý là quá trình hệ thống qua những dữ liệu, thông tin từ chứng từ kế toán vào sổ kế toán.

+ Cung cấp là việc hợp nhất dữ liệu để tạo thành báo cáo tài chính.

Căn cứ vào các số liệu về hoạt động kinh tế, kế toán sẽ lập báo cáo kế toán theo quy định của pháp luật, báo cáo nội bộ theo yêu cầu của quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp, tổ chức. Nói một cách dễ hiểu, kế toán là quá trình thực hiện công việc ghi chép số liệu, thu thập thông tin chứng từ, phân tích và xử lý thông tin tài chính, các hoạt động liên quan đến dòng tiền và tài sản của doanh nghiệp, của nội bộ công ty.

Khái niệm kế toán doanh nghiệp: Kế toán doanh nghiệp là bộ phận thu thập, ghi chép, xử lý, kiểm soát và cung cấp các thông tin tài chính, kinh tế của một doanh nghiệp. Bao gồm các hoạt động như lập báo cáo tài chính, quản lý thu chi, phân tích dữ liệu tài chính, đánh giá rủi ro và quản lý ngân sách.

1.1.2. Các loại hình kế toán

Thông thường kế toán doanh nghiệp được chia ra làm hai bộ phận chính gồm kế toán nội bộ và kế toán thuế.

Kế toán nội bộ là một bộ phận không thể thiếu đối với mỗi DN, công việc chủ yếu là thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán. Báo cáo kế toán nội bộ có trách nhiệm ghi nhận chi tiết và chính xác cho các nhà quản trị, lãnh đạo của doanh nghiệp.

Kế toán thuế là một bộ phận đóng vai trò quan trọng trong hệ thống kế toán doanh nghiệp. Công việc chính của bộ phận kế toán thuế bao gồm thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính bằng BCTC cho đối tượng có nhu cầu sử dụng thông tin của đơn vị kế toán.

Theo tính năng cung cấp thông tin của kế toán thì kế toán được chia ra làm 2 loại: Kế toán tài chính và kế toán quản trị.

Kế toán tài chính: là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính bằng báo cáo tài chính cho đối tượng có nhu cầu sử dụng thông tin của đơn vị kế toán[2].

Vị trí kế toán tài chính sẽ có đối tượng chủ yếu là bên ngoài doanh nghiệp như là các cổ đông; ngân hàng; cơ quan thuế… Mục đích của kế toán tài chính sẽ là cung cấp các thông tin mang tính hướng về quá khứ nhằm để cho đối tượng bên ngoài có thể thấy được tình hình tài chính của doanh nghiệp

Kế toán quản trị: là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán[3].

Đây là vị trí kế toán sẽ cung cấp các thông tin kinh tế phục vụ cho việc ra quyết định quản trị trong doanh nghiệp. Do đó mà đối tượng phục vụ của kế toán quản trị là các thành viên nội bộ trong doanh nghiệp. Thông tin kế toán quản trị cung cấp được sử dụng để đưa ra các quyết định; chung mang tính hướng về tương lai.

1.1.3. Đặc trưng của kế toán doanh nghiệp

Thứ nhất, kế toán doanh nghiệp có nhiệm vụ phản ánh và giám sát một cách liên tục, toàn diện và có hệ thống tất cả các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong thực tế của doanh nghiệp – với tư cách là một đơn vị kế toán (các hoạt động liên quan đến tài sản và nguồn vốn của đơn vị). Kế toán doanh nghiệp không phản ánh tất cả các hoạt động của đơn vị cũng như không phản ánh tất cả nội dung liên quan đến nghiệp vụ kinh tế phát sinh mà chỉ phản ánh sự biến động của tài sản và nguồn của nghiệp vụ kinh tế đó.

Thứ hai, kế toán doanh nghiệp phản ánh các nghiệp vụ kinh tế phát sinh của doanh nghiệp thông qua một hệ thống các phương pháp khoa học như: chứng từ, đối ứng tài khoản, tính giá, tổng hợp, cân đối kế toán, các nghiệp vụ kinh tế phát sinh được phản ánh thông qua kế toán theo một trình tự nhất định dựa trên các phương pháp kế toán này. Vậy nên, công tác kế toán doanh nghiệp đòi hỏi người làm kế toán phải có những hiểu biết nhất định về kế toán chứ không đơn thuần là liệt kê các nội dung kinh tế phát sinh tại đơn vị. Chính vì thế, người thực hiện công việc kế toán phải là người có đủ tiêu chuẩn và điều kiện nhất định do pháp luật quy định (Điều lệ kế toán trưởng xí nghiệp quốc doanh). Trong quá trình quản lý nền kinh tế xã hội con người đã sử dụng nhiều loại hạch toán để phản ánh và giám sát các thông tin kinh tế xã hội đó kế toán chỉ là một loại hạch toán, ngoài kế toán còn có hạch toán nghiệp vụ và hạch toán thống kê. Hạch toán nghiệp vụ được sử dụng nhiều trong các đơn vị kế toán. Nó hiện kế hoạch, tiến độ cung ứng sản phẩm, tình hình tiêu thụ nguyên vật liệu… để chỉ đạo thường xuyên và kịp thời các loại nghiệp vụ đó. Phương pháp áp dụng cho loại hạch toán này rất đơn giản, việc thu thập tin tức có thể chỉ cần thông quan điện thoại, truyền miệng. Loại hạch toán này chỉ phản ánh các nghiệp vụ mang tính chất riêng lẻ và phục vụ cho các quyết định điều hành tức thời. Hạch toán thống kê cũng được áp dụng nhiều trong đời sống nhưng, với khác với hạch toán đã được thực hiện trong một phạm vi rộng: cả nước, toàn bộ nền kinh tế, địa phương và được áp dụng không chỉ trong các hoạt động kinh tế mà còn nghiên cứu các hiện tượng xã hội khác như: thống kê số lượng hộ đói nghèo trong cả nước, thông kê số lượng thương binh, liệt sĩ của địa phương… Hơn nữa, thống kê không nghiên cứu và giám sát một cách toàn diện và liên tục, mà chỉ nghiên cứu và giám sát trong điều kiện thời gian, địa điểm cụ thể.

1.1.4. Nguyên tắc và trình tự thực hiện kế toán doanh nghiệp

Thứ nhất, về nguyên tắc kế toán doanh nghiệp.

Xét trên phương diện lý thuyết, các nguyên tắc kế toán là những chuẩn mực, quy ước và những hướng dẫn xuyên suốt trong quá trình thực hiện các công việc kế toán nhằm phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính đạt được các mục tiêu đầy đủ, dễ hiểu, đáng tin cậy và có thể so sánh được. Theo thông lệ quốc tế các nguyên tắc được kế toán được ghi nhận trong pháp luật hiện hành ở các quốc gia hiện nay thường bao gồm:

(i) Giá trị tài sản và nợ phải trả được ghi nhận ban đầu theo giá gốc. Sau ghi nhận ban đầu, đối với một số loại tài sản hoặc nợ phải trả mà giá trị biến động thường xuyên theo giá thị trường và giá trị của chúng có thể xác định lại một cách đáng tin cậy thì được ghi nhận theo giá trị hợp lý tại thời điểm cuối kỳ lập BCTC;

(ii) Các quy định và phương pháp kế toán đã chọn phải được áp dụng nhất quán trong kỳ kế toán năm; trường hợp thay đổi các quy định và phương pháp kế toán đã chọn thì đơn vị kế toán phải giải trình trong BCTC;

(iii) Đơn vị kế toán phải thu thập, phản ánh khách quan, đầy đủ, đúng thực tế và đúng kỳ kế toán mà nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh;

(iv) Báo cáo tài chính phải được lập và gửi cơ quan có thẩm quyền đầy đủ, chính xác và kịp thời. Thông tin, số liệu trong BCTC của đơn vị kế toán phải được công khai theo quy định;

(v) Đơn vị kế toán phải sử dụng phương pháp đánh giá tài sản và phân bổ các khoản thu, chi một cách thận trọng, không được làm sai lệch kết quả hoạt động kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán;

(vi) Việc lập và trình bày BCTC phải bảo đảm phản ánh đúng bản chất của giao dịch hơn là hình thức, tên gọi của giao dịch.

Thực tế cho thấy, các nguyên tắc này cũng đã và đang được ghi nhận trong Luật kế toán Việt Nam 2015.

Thứ hai, về trình tự thực hiện kế toán doanh nghiệp.

Không thể phủ nhận rằng quy trình kế toán tổng hợp có vai trò rất quan trọng ; đối với bất kỳ DN nào. Quy trình kế toán giúp cho nhà quản lý có cái nhìn toàn diện về quy trình hoạt động của từng nhân viên từ đó có thể ra quyết định chính xác cho việc tái cấu trúc lại bộ phận kế toán để hoạt động hiệu quả hơn, đồng thời có những quy định chặt chẽ để quản lý thu – chi tiền và tài sản hiệu quả, tránh lãng phí và thất thoát.

Theo thống kê, trình tự kế toán thường bao gồm các bước sau đây:

Bước 1: Tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh;

Bước 2: Lập, xử lý kiểm tra và sắp xếp chứng từ kế toán;

Bước 3: Tiến hành ghi sổ sách kế toán;

Bước 4: Cuối kỳ (Thực hiện bút toán cuối kỳ và bút toán kết chuyển), khóa sổ, xác định số dư;

Bước 5: Lập bảng cân đối số phát sinh;

Bước 6: Lập BCTC, quyết toán thuế;

Bước 7: In sổ sách, đóng quyển và lưu kho.

Về nguyên tắc, các bước trên đây phải được đơn vị kế toán tuân thủ, thực hiện trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp nhằm đảm bảo chất lượng quản trị doanh nghiệp cũng như đảm bảo tuân thủ Luật kế toán.

1.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến nội dung công tác kế toán

Tổ chức công tác kế toán trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố. Bao gồm những yếu tố sau:

– Yếu tố môi trường pháp lý:

Môi trường pháp lý là những cơ sở pháp lý mà kế toán phải căn cứ vào đó để thực hiện công việc kế toán, đảm bảo cho hoạt động của kế toán phù hợp với những quy định của pháp luật.

Trên thực tế, những cơ quan, tổ chức, đơn vị dù có quy mô lớn hay nhỏ, hoạt động trong lĩnh vực Nhà nước hay tư nhân, sản xuất hay dịch vụ và dưới bất kỳ cơ chế kinh tế nào đều có cùng một quy trình kế toán căn bản giống nhau và tuân theo hệ thống pháp luật như Luật Kế toán, Chuẩn mực kế toán, Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế. Khi hệ thống pháp lý thay đổi sẽ chi phối hoạt động tổ chức công tác kế toán.

– Yếu tố về nhu cầu thông tin kế toán:

Tổ chức công tác kế toán phải đáp ứng được nhu cầu thông tin kế toán của các người đứng đầu trong đơn vị đó. Về nguyên tắc, các thông tin kế toán tài chính được cung cấp phải tuân thủ chế độ kế toán và phù hợp với Chuẩn mực kế toán. Các thông tin kế toán quản trị được cung cấp theo nhu cầu sử dụng nội bộ đơn vị kế toán. Cả kế toán tài chính và kế toán quản trị đều đáp ứng những nhu cầu thông tin cho các đối tượng khác nhau, nhưng có quan hệ với nhau trong các hoạt động của tổ chức đó.

Kế toán tài chính bắt buộc phải tuân thủ theo quy định chung của Nhà nước, thể hiện bởi hệ thống chứng từ, sổ sách, báo cáo do Nhà nước ban hành. Nhu cầu thông tin kế toán của các đối tượng sử dụng thông tin bao gồm những thông tin về tình hình tài chính, tình hình hoạt động kinh doanh và lưu chuyển tiền của một tổ chức nhất định. Do vậy, họ đều có nhu cầu được cung cấp, đọc và hiểu thông tin kế toán phản ánh tình hình kinh tế của đơn vị[4].

– Yếu tố về tổ chức bộ máy nhân sự kế toán:

Trình độ kiến thức và kỹ năng kinh nghiệm của nhân viên kế toán có ảnh hưởng lớn đến tổ chức công tác kế toán, tác động không nhỏ đến việc tổ chức thu nhận và xử lý cung cấp thông tin kế toán cho nhà quản trị. Yêu cầu đối với đội ngũ nhân viên phải am hiểu về quá trình tổ chức hoạt động của đơn vị kế toán, linh hoạt trong việc xử lý thông tin và phối hợp tốt với các bộ phận chức năng khác sao cho hiệu quả. Nếu đội ngũ kế toán không chuyên nghiệp, trình độ không cao có thể ảnh hưởng đến công tác kế toán như thu thập thông tin không đầy đủ, phản ánh thông tin kế toán thiếu tính chính xác, không kịp thời.

– Yếu tố về quy mô, loại hình tổ chức của cơ quan, tổ chức thực hiện công tác kế toán:

Trong các cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp và một số tổ chức khác có liên quan đều thực hiện công tác kế toán. Tuy nhiên, nội dung công tác kế toán có sự khác nhau giữa các đơn vị. Nếu đơn vị thực hiện là cơ quan nhà nước, kế toán nhà nước thực hiện việc thu thập, xử lý, cung cấp thông tin và qua đó, thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát hoạt động quản lý và sử dụng các nguồn lực tài chính và tài sản nhà nước; trên cơ sở đó đưa ra các quyết định quản lý kinh tế, tài chính thích hợp. Việc quản lý thống nhất tài chính nhà nước nhằm huy động và sử dụng một cách tiết kiệm, hiệu quả các nguồn lực tài chính và tài sản công

[1] Khoản 8 Điều 3 Luật Kế toán năm 2015.

[2] Khoản 9 Điều 3 Luật Kế toán năm 2015.

[3] Khoản 10 Điều 3 Luật Kế toán năm 2015.

[4] Hội Kế toán Thành phố Hồ Chí Minh, “Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán doanh nghiệp trong quá trình Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế”, https://www.hoiketoanhcm.org.vn/vn/trao-doi/cac-nhan-to-anh-huong-den-to-chuc-cong-tac-ke-toan-doanh-nghiep-trong-qua-trinh-viet-nam-hoi-nhap-kinh-te-quoc-te/ , truy cập ngày 28/01/2024..

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG

[xyz-ihs snippet=”B0005″]