[Tiểu luận 2024] Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh – Một số vướng mắc và kiến nghị hoàn thiện

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Luật Hà Nội
• Định dạng: WORD
• Số trang: 58 trang (cả bìa)
• Năm: 2024 / Mã số: B0116.
• Pháp luật áp dụng: Luật Cạnh tranh năm 2018.

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Theo nghĩa rộng cạnh tranh là những nỗ lực, sự ganh đua của hai hay nhiều người hoặc nhóm người nhằm đạt được một mục tiêu xác định (duy nhất). “Cạnh tranh trong kinh doanh là sự ganh đua hay nỗ lực giữa hai hoặc nhiều thương nhân để nhằm mục đích bán – mua – cung ứng được nhiều hàng hóa, dịch vụ nhất trên một thị thường liên quan”. Nói cách khác, đây chính là “sự giành giật thị phần” mà chủ thể là Thương nhân và hiệp hội thương nhân. Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có. Kinh doanh là phương thức hoạt động kinh tế trong điều kiện tồn tại nền kinh tế hàng hoá nhằm đạt mục tiêu vốn sinh lời cao nhất. Một trong những hoạt động kinh tế quan trong nhất đó chính là hoạt động thương mại nhằm mục đích thu lợi nhuận. Các thương nhân và hiệp hội thương nhân khi cùng nhau giao bán, cung ứng các hàng hóa, sản phẩm cùng loại hay các hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ có thể thay thế được cho nhau về mục đích sử dụng, giá cả và đặc tính lý hóa học thì tất nhiên sẽ xuất hiện “cạnh tranh”. Trong kinh doanh, cạnh tranh là việc khó tránh khỏi giữa các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh với nhau. Tuy nhiên, hiện nay nhiều doanh nghiệp nhằm muốn có được những lợi ích cũng như giành thị phần cao trên thị trường đã thực hiện những hành vi cạnh tranh không lành mạnh, điều này tác động tiêu cực đến quyền và lợi ích của các doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng. Trong phạm vi bài viết này, nhóm sinh viên tập trung tìm hiểu, nghiên cứu chủ đề: Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh – Một số vướng mắc và kiến nghị hoàn thiện.

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ PHÁP LUẬT CHỐNG CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH

1.1. Tổng quan về cạnh tranh không lành mạnh:

Trước khi tìm hiểu về pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh thì chúng ta cần làm rõ khái niệm, đặc trưng của hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

1.1.1. Khái niệm “cạnh tranh không lành mạnh”

Căn cứ quy định tại khoản 6 Điều 3 Luật cạnh tranh năm 2018 giải thích từ ngữ “Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác”.

Như vậy yếu tố để đánh giá tính lành mạnh của hành vi cạnh tranh là nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh. Nguyên tắc thiện chí, trung thực và áp dụng tập thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh được hiểu như sau:

– “Thiện chí, trung thực” là nguyên tắc cơ bản trong các quan hệ dân sự, các thương nhân phải luôn có trách nhiệm với hành vi của mình trong hoạt động kinh doanh. Trách nhiệm ấy có thể là đối với người tiêu dùng/đối tác hoặc rộng hơn là toàn xã hội – biểu hiện của trách nhiệm là không làm phương hại đến các trật tự công, không làm phương hại đến lợi ích tư, nền tảng của trách nhiệm đó phải được xây dựng trên hành vi thiện chí (ý định tốt), trung thực (sự ngay thẳng, làm những hành vi được phép làm, không làm sai lệch sự thật và dám nhận trách nhiệm). Vì thế, trái với nguyên tắc “thiện chí, trung thực” là hành vi không được khuyến khích thực hiện.

– “Trái với tập quán thương mại” là biểu hiện của hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Tập quán thương mại là thói quen được thừa nhận rộng rãi trong hoạt động thương mại trên một vùng, miền hoặc một lĩnh vực thương mại, có nội dung rõ ràng được các bên thừa nhận để xác định quyền và nghĩa vụ của các bên trong hoạt động thương mại. Tập quán thương mại là cụm từ được sử dụng trong giao thương (đặc biệt là giao thương quốc tế), nó được xem như là “luật bất thành văn” của nhiều chủ thể vì thế các hành vi cạnh tranh trong kinh doanh “trái với tập quán thương mại” được xem là hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

– “Các chuẩn mực khác trong kinh doanh” là nội dung mới được quy định trong Luật cạnh tranh 2018. Thực tiễn kinh doanh, theo thời gian ngày càng có nhiều quy chuẩn, chuẩn mực được đề cao và được xem là cách hành động “văn minh” của doanh nghiệp, các chuẩn mực này có thể là về kế toán, về thiết kế, về thi công xây dựng, về vận tải hàng hoá hoặc là chuẩn mực đạo đức xã hội khác Với tính chất đó, hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi có tính chất đối lập, đi ngược lại với thông điệp tốt, các đạo đức, tập quán kinh doanh. Đặc điểm này phần nào thể hiện nguồn gốc tập quán pháp của pháp luật về cạnh tranh không lành mạnh bởi các quy định về cạnh tranh không lành mạnh thường được hình thành và hoàn thiện qua bề dày thực tiễn kinh tế xã hội.

Còn theo khoản 4 Điều 3 luật cạnh tranh 2004 thì “Cạnh tranh không lành mạnh là hình thức cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng”

Từ những định nghĩa trên, có thể hiểu rằng cạnh tranh không lành mạnh là tất cả những hành động trong hoạt động kinh tế trái với đạo đức nhằm làm hại các đối thủ kinh doanh hoặc khách hàng. Cạnh tranh không lành mạnh là phương thức cạnh tranh mà các doanh nghiệp thực hiện bởi những cách thức không lành mạnh, trái với pháp luật cạnh tranh hoặc tập quán kinh doanh thông thường với mục đích gây phản cạnh tranh. Cạnh tranh không lành mạnh xảy ra khi một doanh nghiệp không tuân thủ nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh. Hành vi cạnh tranh không lành mạnh có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác cũng như gây ra những hệ lụy như làm hạn chế hay triệt tiêu cạnh tranh đồng nghĩa với việc triệt tiêu động lực phát triển kinh tế và xâm hại lợi ích của cộng đồng cũng như xã hội.

Như vậy, có thể hiểu rằng cạnh tranh không lành mạnh là tất cả những hành động trong hoạt động kinh tế trái với đạo đức nhằm làm hại các đối thủ kinh doanh hoặc khách hàng. Cạnh tranh không lành mạnh là phương thức cạnh tranh mà các doanh nghiệp thực hiện bởi những cách thức không lành mạnh, trái với pháp luật cạnh tranh hoặc tập quán kinh doanh thông thường với mục đích gây phản cạnh tranh. Cạnh tranh không lành mạnh xảy ra khi một doanh nghiệp không tuân thủ nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh. Hành vi cạnh tranh không lành mạnh có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác cũng như gây ra những hệ lụy như làm hạn chế hay triệt tiêu cạnh tranh đồng nghĩa với việc triệt tiêu động lực phát triển kinh tế và xâm hại lợi ích của cộng đồng cũng như xã hội.

1.1.2. Đặc điểm của hành vi cạnh tranh không lành mạnh

• Về chủ thể thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh:

Chủ thể thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh là tổ chức, cá nhân kinh doanh, bao gồm cả cá nhân có đăng ký kinh doanh và cá nhân không có đăng ký kinh doanh (có thể gọi tắt là doanh nghiệp). Ở đây khái niệm doanh nghiệp được hiểu theo nghĩa rộng và trên phạm vi rộng lớn hơn, các quy định về cạnh tranh không lành mạnh còn có thể áp dụng đối với hành vi của các chủ thể/ nhóm doanh nghiệp hoạt động có tổ chức – hiệp hội và các cá nhân hành nghề tự do như bác sĩ, luật sư, kiến trúc sư, nhiếp ảnh gia

Nói cách khác, chủ thể “doanh nghiệp” theo quy định của Luật cạnh tranh 2018 là cách viết tắt, mang tính “quy ước” nên chỉ có ý nghĩa về mặt kỹ thuật soạn thảo, tạo sự thuận lợi nhất định cho việc trích dẫn về sau mà không bao hàm ý nghĩa đồng nhất với khái niệm doanh nghiệp trong Luật doanh nghiệp hiện hành của Việt Nam.

Doanh nghiệp được đề cập trong Luật cạnh tranh 2018 bao gồm 2 nhóm:

Thứ nhất, tổ chức, cá nhân kinh doanh bao gồm: các loại hình doanh nghiệp theo quy định của Luật doanh nghiệp 2020; Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác. Cá nhân kinh doanh có đăng ký kinh doanh và không đăng ký kinh doanh. Ngoài ra, nội hàm “doanh nghiệp” theo Luật cạnh tranh 2018 còn có: doanh nghiệp sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, lĩnh vực thuộc độc quyền nhà nước và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.

Thứ hai, đơn vị sự nghiệp công lập. Mục tiêu của đơn vị sự nghiệp công lập có chức năng then chốt, cơ bản là thực hiện/phục vụ quản lý Nhà nước trong phạm vi, thẩm quyền của mình, việc quy định chủ thể này thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật cạnh tranh là cần thiết trong tình hình hiện nay bởi nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, việc cho rằng “đơn vị sự nghiệp công lập” có phải là chủ thể của hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong mọi trường hợp hay không thì cần được xem xét trong những trường hợp/hành vi nhất định.

• Về mục đích của hành vi cạnh tranh không lành mạnh

Mục đích cạnh tranh trong kinh doanh suy cho cùng đối với mỗi chủ thể đó chính là lợi ích kinh tế. Lợi ích đó có thể biểu hiện ở dạng sản phẩm hữu hình như: doanh số, thị phần, thị trường tăng lên,… hoặc ở dạng vô hình chính là uy tín của doanh nghiệp đó. Và điều đó trước hết có nghĩa là doanh nghiệp nhằm đạt được lợi thế cạnh tranh nhất định so với đối thủ cạnh tranh thông qua hành vi.

• Về hậu quả của hành vi cạnh tranh không lành mạnh

Thiệt hại của hành vi CTKLM có thể đã xảy ra thực tế/giả định dựa vào những căn cứ hợp lý. Hậu quả của hành vi CTKLM có thể được xem ở hai góc độ:

Một là, tính “giả định” của thiệt hại: cho phép các đối tượng bị hành vi CTKLM tác động tới để bảo vệ mình ngay khi nhận thấy họ có nguy cơ bị thiệt hại không cần phải chờ đến thiệt hại đã xảy ra , nếu bắt buộc phải có thiệt hại mới ngăn chặn/ xử lý là không ổn bởi rất có thể khi đó doanh nghiệp bị thiệt hại đã “đóng cửa” cơ sở kinh doanh.

Hai là, khách thể chịu tác động bởi hành vi CTKLM là quyền và lợi ích của doanh nghiệp khác. Lợi ích của doanh nghiệp khác trước hết là lợi ích của các doanh nghiệp cạnh tranh với doanh nghiệp thực hiện hành vi. Tuy nhiên, lợi ích của doanh nghiệp khác cũng còn có thể là lợi ích của doanh nghiệp không cạnh tranh với doanh nghiệp thực hiện hành vi nhưng phải gánh chịu thiệt hại hoặc có thể bị thiệt hại bởi hành vi đó. Doanh nghiệp không cạnh tranh với doanh nghiệp thực hiện hành vi nhưng chịu sự tác động của hành vi đó có thể bao gồm các doanh nghiệp cung ứng hàng hóa, dịch vụ, doanh nghiệp mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp cạnh tranh hoặc bất kỳ doanh nghiệp nào khác. Thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác, cụ thể:

Loại bỏ đối thủ cạnh tranh: Cạnh tranh không lành mạnh có thể bao gồm việc sử dụng các chiến thuật không đạo đức để loại bỏ đối thủ cạnh tranh, chẳng hạn như phá hoại hình ảnh công ty, xâm phạm bí mật thương mại, hoặc phá rối quá trình sản xuất của đối thủ.

Ngăn chặn sự đổi mới và tiến bộ: Khi một số doanh nghiệp chiếm đóng thị trường, họ có thể ngăn chặn sự đổi mới và tiến bộ của ngành công nghiệp bằng cách đe dọa hoặc mua lại các công ty mới ra đời có tiềm năng cạnh tranh.

Kích thích tham nhũng: Cạnh tranh không lành mạnh có thể kích thích các hành vi tham nhũng trong việc xin giấy phép, quyết định thị trường và sự ưu đãi từ phía Chính phủ.

Bên cạnh đó, hành vi cạnh tranh không lành mạnh còn gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, cụ thể:

– Hạn chế lựa chọn của người tiêu dùng: Cạnh tranh không lành mạnh có thể dẫn đến một số doanh nghiệp nắm giữ thị phần quá lớn, khiến cho người tiêu dùng thiếu sự lựa chọn và không có khả năng chọn sản phẩm hoặc dịch vụ phù hợp với nhu cầu của họ.

– Tăng giá và giảm chất lượng: Khi các doanh nghiệp không còn phải đối mặt với sự cạnh tranh, họ có thể tăng giá sản phẩm và giảm chất lượng mà không lo mất khách hàng. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến người tiêu dùng, khi họ phải trả nhiều tiền hơn mà không nhận được giá trị tương xứng.

1.2. Tổng quan về pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh

Qua những phân tích và nhận thấy rõ những tác hại của hành vi cạnh tranh không lành mạnh, ta thấy được sự cần thiết của những quy định Pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh…

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG

https://shop.tieuluannganhluat.com/san-pham/phap-luat-ve-chong-canh-tranh-khong-lanh-manh-mot-so-vuong-mac-va-kien-nghi-hoan-thien/

[xyz-ihs snippet=”B0116″]