9.00 ĐIỂM Tiểu luận: Pháp luật về trả hồ sơ điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

• Trường học: Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh
• Điểm số: 9.00 điểm
• Số trang: 20 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B1074 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (SĐ,BS 2021,2024,2025)

Phí tải: 99.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT

LỜI MỞ ĐẦU

Trong tố tụng hình sự, giai đoạn xét xử sơ thẩm giữ vai trò đặc biệt quan trọng vì đây là giai đoạn mà Tòa án – với tư cách là cơ quan nhân danh Nhà nước – đưa ra phán quyết cuối cùng về trách nhiệm hình sự của bị cáo. Để bảo đảm việc xét xử được khách quan, toàn diện và đúng pháp luật, hệ thống pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam quy định nhiều cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ, trong đó có hoạt động trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Đây là một biện pháp cần thiết nhằm khắc phục những thiếu sót của quá trình điều tra, bổ sung những chứng cứ còn thiếu, làm rõ các tình tiết quan trọng của vụ án, từ đó hạn chế tối đa việc oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Tuy nhiên, trên thực tiễn, việc trả hồ sơ điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vẫn còn tồn tại không ít khó khăn và vướng mắc. Không ít vụ án bị trả hồ sơ nhiều lần, làm kéo dài thời hạn tố tụng; tình trạng đánh giá chứng cứ thiếu thống nhất giữa Tòa án và Viện kiểm sát; sự chưa rõ ràng về căn cứ và phạm vi điều tra bổ sung… đã ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết vụ án cũng như quyền con người của người bị buộc tội. Những hạn chế này đặt ra yêu cầu phải phân tích, đánh giá toàn diện quy định pháp luật hiện hành cũng như thực tiễn áp dụng để tìm ra giải pháp phù hợp.

Xuất phát từ những lý do trên, tiểu luận với đề tài “Phân tích quy định về việc trả hồ sơ điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự theo Bộ luật Tố tụng hình sự; khó khăn, vướng mắc và hướng giải quyết” được thực hiện nhằm làm rõ cơ sở pháp lý của chế định này, nhận diện những bất cập trong thực tiễn và đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao nhận thức về hoạt động tố tụng quan trọng này mà còn có ý nghĩa trong việc bảo đảm tính nghiêm minh và nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam.

PHẦN 1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, Ý NGHĨA TRẢ HỒ SƠ ĐỂ ĐIỀU TRA BỔ SUNG TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ

1.1. Khái niệm trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Xét xử sơ thẩm vụ án hình sự là việc Tòa án tiến hành các hoạt động tố tụng xem xét, ra phán quyết về vụ án theo thủ tục sơ thẩm, trong đó Tòa án căn cứ các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, quyết định truy tố của Viện kiểm sát, chứng cứ thu thập được trong quá trình tố tụng và kết quả tranh tụng tại phiên tòa ra bản án hoặc quyết định tố tụng để giải quyết vụ án theo thủ tục sơ thẩm. Xét xử sơ thẩm là chế độ xét xử đầu tiên của Tòa án. Giai đoạn được bắt đầu từ khi Tòa án nhận HSVA, bản cáo trạng hoặc quyết định truy tố (theo thủ tục rút gọn) từ VKS và kết thúc khi Tòa án ra bản án, quyết định giải quyết VAHS.

HSVA (hồ sơ vụ án) là tập hợp các văn bản, tài liệu có liên quan do cơ quan tiến hành tố tụng thu thập hoặc lập ra trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử VAHS (vụ án hình sự). Dựa trên HSVA, trong giai đoạn chuẩn bị xét xử hoặc tại phiên tòa, Thẩm phán hoặc HĐXX có thể quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung nếu có căn cứ luật định.

ĐTBS (điều tra bổ sung) là hoạt động điều tra thêm của cơ quan có thẩm quyền nhằm thu thập, bổ sung tài liệu và chứng cứ để bảo đảm việc giải quyết VAHS được đúng đắn và có căn cứ pháp luật. Mục đích của việc trả hồ sơ để ĐTBS là bảo đảm việc truy tố, xét xử khách quan, toàn diện, đúng người, đúng tội, không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội. Chủ thể trả hồ sơ là Thẩm phán, chủ thể tiếp nhận là VKS (Viện kiểm sát), và việc này được thực hiện thông qua quyết định trả hồ sơ để ĐTBS.

Như vậy, trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử sơ thẩm VAHS là hoạt động tố tụng do Thẩm phán (trong thời hạn chuẩn bị xét xử) hoặc HĐXX (tại phiên tòa) trả hồ sơ cho VKS để ĐTBS, khắc phục việc thiếu chứng cứ, hoặc đối với các trường hợp được cho là cơ quan tiến hành tố tụng trước đó đã bỏ lọt tội phạm, người thực hiện hành vi phạm tội hoặc có vi phạm nghiên trọng thủ tục tố tụng, đảm bảo xét xử vụ án một cách công minh, chính xác, khách quan, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không bỏ lọt tội phạm, người phạm tội, không làm oan người vô tội.

1.2. Đặc điểm trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Thứ nhất, trả hồ sơ để ĐTBS trong giai đoạn xét xử sơ thẩm là hoạt động TTHS mang tính quyền lực của nhà nước, phục vụ việc giải quyết VAHS và tuân thủ nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa để việc giải quyết vụ án được khách quan, chính xác và hợp pháp. Theo đó, hoạt động do cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện phải tuân theo quy định của BLTTHS, có ý nghĩa bắt buộc các chủ thể khác phải thực hiện nhằm bảo đảm việc giải quyết VAHS.

Thứ hai, trả hồ sơ để ĐTBS là hoạt động tố tụng chỉ được thực hiện ở cấp sơ thẩm. Xuất phát từ việc thực hiện chế độ hai cấp xét xử, trong đó cấp phúc thẩm có nhiệm vụ kiểm tra lại tính có căn cứ và hợp pháp của bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật. Trong khi quá trình điều tra, truy tố, xét xử được thực hiện ở cấp sơ thẩm, do đó, việc hoàn thiện HSVA đảm bảo về chứng cứ để chứng minh tội phạm và người phạm tội phải được thực hiện ở cấp sơ thẩm. Bên cạnh đó, nếu phát sinh căn cứ trả hổ sơ để ĐTBS thì việc thực hiện giữa các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng ngay ở cấp sơ thẩm sẽ thuận lợi cho việc đề ra yêu cầu, thực hiện, theo dõi, giám sát việc ĐTBS.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024, 2025);
2. Thông tư liên tịch 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP ngày 22/12/2017 của Bộ Công An, Bộ Quốc phòng, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định việc phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong thực hiện một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về trả hồ sơ để điều tra bổ sung;
3. Võ Thị Thanh Nguyên (2023), Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng trả hồ sơ điều tra bổ sung giai đoạn xét xử, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, https://danchuphapluat.vn/thuc-trang-va-giai-phap-nang-cao-chat-luong-tra-ho-so-dieu-tra-bo-sung-giai-doan-xet-xu-1087.html;
4. Nguyễn Văn Linh (2019), Vấn đề trả hồ sơ để điều tra bổ sung của Tòa án cấp sơ thẩm, Tạp chí Tòa án nhân dân, https://tapchitoaan.vn/van-de-tra-ho-so-de-dieu-tra-bo-sung-cua-toa-an-cap-so-tham;
5. Đỗ Văn Nghiêm (2017), Trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự từ thực tiễn huyện Phú Xuyên, TP. Hà Nội, Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện khoa học xã hội, https://www.slideshare.net/slideshow/luan-van-tra-ho-so-de-dieu-tra-bo-sung-trong-giai-don-xet-xu-so-tham/229632303;
6. Vũ Thị Hoa (2022), Trả hồ sơ điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự từ thực tiễn tỉnh Bắc Giang, Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học Kiểm sát Hà Nội, https://hpu.vn/bai-viet/tra-ho-so-de-dieu-tra-bo-sung-trong-giai-doan-xet-xu-so-tham-vu-an-hinh-su-tu-thuc-tien-tinh-bac-giang.html;