- Trường học: Đại học Luật Hà Nội
- Điểm số: 9.00 điểm
- Số trang: 16 trang
- Định dạng file: WORD
- Mã số/Năm: B0980 | Năm 2025
- Luật áp dụng: Bộ luật Hình sự 2015 (SĐ,BS 2017, 2024, 2025)
XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN
XEM TRƯỚC TRANG BÌA
XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC
MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT
| MỤC LỤC | Trang |
|---|---|
| LỜI NÓI ĐẦU | 1 |
| CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MIỄN, GIẢM TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC | 2 |
| 1.1. Khái quát quy định về miễn, giảm trách nhiệm hình sự của Bộ luật Hình sự Việt Nam | 2 |
| 1.1.1. Miễn trách nhiệm hình sự | 2 |
| 1.1.2. Giảm trách nhiệm hình sự | 3 |
| 1.2. Khái quát quy định về miễn, giảm trách nhiệm hình sự của Bộ luật Hình sự Trung Quốc | 4 |
| 1.2.1. Miễn hình phạt | 5 |
| 1.2.2. Giảm hình phạt | 5 |
| 1.2.3. Thử thách hình phạt | 6 |
| CHƯƠNG 2. CÁC TRƯỜNG HỢP MIỄN, GIẢM TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG PHẦN CÁC TỘI PHẠM CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC | 7 |
| CHƯƠNG 3. SO SÁNH SỰ TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT GIỮA CÁC QUY ĐỊNH MIỄN, GIẢM TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG PHẦN CÁC TỘI PHẠM CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC | 11 |
| 3.1. Sự tương đồng | 11 |
| 3.2. Sự khác biệt | 11 |
| 3.3. Đánh giá sự phù hợp của quy định (những điểm tiến bộ và hạn chế trong pháp luật của mỗi nước) | 12 |
| KẾT LUẬN | 15 |
| DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO | 16 |
LỜI MỞ ĐẦU
Trong pháp luật hình sự, chế định về miễn, giảm trách nhiệm hình sự (TNHS) có vai trò đặc biệt quan trọng. Ngoài thể hiện nguyên tắc trừng trị nghiêm minh còn thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước đối với người phạm tội. Các quy định này không chỉ là công cụ để cá thể hóa hình phạt mà còn là động lực khuyến khích người phạm tội ăn năn hối cải, tích cực cải tạo, rèn luyện và sớm được tái hòa nhập cộng đồng. Việc nghiên cứu sâu sắc chế định này giúp nâng cao hiệu quả giáo dục và phòng ngừa tội phạm.
Việt Nam và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là hai quốc gia láng giềng có nhiều điểm tương đồng về mô hình chính trị và mục tiêu xã hội chủ nghĩa, nhưng lại có hệ thống pháp luật hình sự phát triển theo những con đường và triết lý lập pháp riêng biệt. Trong khi Bộ luật Hình sự (BLHS) Việt Nam sử dụng các chế định Miễn TNHS và Giảm mức hình phạt đã tuyên một cách rõ ràng, thì BLHS Trung Quốc lại thể hiện sự khoan hồng thông qua các cơ chế như miễn hình phạt, giảm hình phạt và thử thách hình phạt.
Do đó, việc tiến hành so sánh các trường hợp miễn, giảm TNHS của BLHS Việt Nam và BLHS Trung Quốc để có thể làm rõ bản chất, điều kiện và hậu quả pháp lý của từng chế định trong hệ thống luật của hai quốc gia, mà còn cung cấp cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn quý báu, góp phần hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam theo hướng ngày càng nhân đạo và hiệu quả hơn.
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MIỄN, GIẢM TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC
1.1. Khái quát quy định về miễn, giảm trách nhiệm hình sự của Bộ luật Hình sự Việt Nam
1.1.1. Miễn trách nhiệm hình sự
Chế định Miễn trách nhiệm hình sự (TNHS) trong pháp luật hình sự Việt Nam (quy định tại Điều 29 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025) là một biểu hiện cụ thể của chính sách hình sự nhân đạo, khoan hồng của Đảng và Nhà nước, đồng thời phản ánh nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự.
Qua đó nhằm động viên, khuyến khích người phạm tội lập công, chủ động khắc phục hậu quả, người được miễn trách nhiệm hình sự không bị coi là có án tích do đó họ có thể nhanh chóng hòa nhập cộng đồng và trở thành người có ích cho xã hội.
Miễn trách nhiệm hình sự là công cụ pháp lý quan trọng, thể hiện sự kết hợp giữa chính sách nhân đạo, khoan hồng và yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Đảm bảo việc áp dụng miễn trách nhiệm hình sự chỉ giới hạn trong trường hợp thật sự cần thiết.
Về điều kiện áp dụng căn cứ miễn TNHS trong BLHS 2015 được phân thành hai nhóm rõ ràng, chi phối bởi tính chất bắt buộc hay tùy nghi trong quyết định của cơ quan tố tụng:
Thứ nhất, miễn TNHS bắt buộc (Được miễn TNHS): Là các trường hợp mà pháp luật quy định rõ ràng, khi hội đủ điều kiện thì cơ quan tố tụng buộc phải ra quyết định miễn TNHS (Khoản 1 Điều 29 BLHS và Điều 16 BLHS):
- Do thay đổi chính sách, pháp luật: Khi sự thay đổi làm cho hành vi đã thực hiện không còn bị coi là tội phạm, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi bị triệt tiêu (phi tội phạm hóa).
- Do Quyết định đại xá: Đại xá là sự kiện pháp lý đặc biệt, áp dụng theo quyết định của Quốc hội, mang tính miễn giảm tập thể.
- Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội (Điều 16 BLHS): Sự tự nguyện từ bỏ ý định phạm tội, ngăn chặn được tội phạm xảy ra đến cùng, là yếu tố loại trừ TNHS về tội định phạm.
Thứ hai, miễn TNHS Không Bắt buộc (Có thể được miễn TNHS): Là các trường hợp việc áp dụng phụ thuộc vào sự đánh giá tùy nghi của cơ quan tiến hành tố tụng về các yếu tố nhân thân, hoàn cảnh và nỗ lực của người phạm tội (Khoản 2 và Khoản 3 Điều 29 BLHS):
- Do sự chuyển biến của tình hình phạm tội: Xét thấy người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội do hoàn cảnh khách quan hoặc chủ quan thay đổi.
- Do mắc bệnh hiểm nghèo: Người mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến mất khả năng gây nguy hiểm cho xã hội.
- Do người phạm tội lập công hoặc cống hiến đặc biệt: Người phạm tội tự thú, khai báo, lập công lớn hoặc có cống hiến được Nhà nước công nhận.
- Do đã khắc phục được hậu quả: Được áp dụng cho tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng do vô ý, với điều kiện khắc phục toàn bộ hậu quả và được người bị hại đề nghị miễn TNHS.
1.1.2. Giảm trách nhiệm hình sự
Chế định giảm trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 63 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025) và thể hiện nguyên tắc nhân đạo, khoan hồng sâu sắc của pháp luật hình sự Việt Nam.
Giảm mức hình phạt đã tuyên là việc Tòa án có thẩm quyền, trên cơ sở đề nghị của cơ quan thi hành án hình sự, quyết định rút ngắn thời gian chấp hành hình phạt đối với người đang thi hành án, khi người đó thỏa mãn đầy đủ các điều kiện về thời gian và tiến bộ trong cải tạo do pháp luật quy định.
Bản chất của giảm mức hình phạt đã tuyên được áp dụng để điều chỉnh hình phạt và được thực hiện trong giai đoạn thi hành án. Giảm mức hình phạt đã tuyên không làm thay đổi bản án đã có hiệu lực pháp luật, tội danh hay mức hình phạt chung, nó tác động đến thời gian chấp hành thực tế của người bị kết án nhằm khuyến khích người chấp hành án phạt tù tích cực nỗ lực học tập, cải tạo, rèn luyện tu dưỡng bản thân để sớm được hưởng chính sách khoan hồng từ Nhà nước, được Nhà nước ghi nhận sau quá trình cải tạo và tiến bộ.
💡 Bài viết trên website chỉ là trích lược nội dung để đọc thử.
Tài liệu hoàn chỉnh dài 16 trang (Định dạng: Word), bao gồm đầy đủ các phần nội dung như mục lục đã liệt kê ở bên trên.
▼ Kéo xuống phần tải về để tải ngay file đầy đủ chỉ với 79.000 VNĐ!
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025.
- Bộ luật Hình sự Trung Quốc.
- Lê Đình Nghĩa (2022), Bàn về các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 29 BLHS năm 2015, Tạp chí Luật sư Việt Nam, đường link: [https://lsvn.vn/ban-ve-cac-truong-hop-mien-trach-nhiem-hinh-su-quy-dinh-tai-dieu-29-blhs-nam-20151645454295-a115636.html], truy cập ngày 20/9/2025.
- Hằng Nhi (2025), Người được miễn trách nhiệm hình sự nhưng đã bị giam thì có được bồi thường không?, Báo Tuổi trẻ Online, đường link: [https://tuoitre.vn/nguoi-duoc-mien-trach-nhiem-hinh-su-nhung-da-bi-giam-thi-co-duoc-boi-thuong-khong-20240113142417816.htm], truy cập ngày 26/9/2025.