[Tiểu luận 2024] Nguyên nhân và điều kiện của các tội xâm hại tình dục trẻ em và giải pháp phòng ngừa

THÔNG TIN TIỂU LUẬN

• Trường: Đại học Luật Hà Nội
• Định dạng: WORD
• Số trang: 20 trang (cả bìa)
• Năm: 2024 / Mã số: B0040.

XEM TRƯỚC NỘI DUNG

MỤC LỤC TIỂU LUẬN

LỜI MỞ ĐẦU

Đất nước ta ngày càng phát triển, càng hiện đại hoá, thì song song với đó là những vấn đề khác nảy sinh trong xã hội theo chiều hướng tiêu cực, đa dạng và hết sức phức tạp. Gần đây, tình hình các tội phạm xâm hại tình dục ngày càng nhiều, tính chất và mức độ rất nghiêm trọng, có chiều hướng gia tăng, đặc biệt là các tội phạm xâm hại tình dục mà nạn nhân là trẻ em, gây bức xúc trong dư luận và để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho xã hội. Vì trẻ em được xem là mầm mống, là thế hệ tương lai của đất nước, trẻ em là những người đang trong độ tuổi phát triển, chưa hoàn thiện về mặt thể chất và tâm sinh lý. Chính vì vậy, tội phạm xâm hại tình dục đối với trẻ em là hành vi vô cùng nguy hiểm cho xã hội, vi phạm pháp luật hình sự mà nhà nước ta đã quy định. Việc nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm hại tình dục trẻ em là cơ sở để xây dựng các biện pháp phòng ngừa các tội xâm hại tình dục trẻ em một cách khoa học và hiệu quả hơn. Qua bài tiểu luận, ta cùng đi tìm hiểu, phân tích các nguyên nhân và điều kiện phạm tội của các tội phạm xâm hại tình dục trẻ em. Từ đó đưa ra một số giải pháp phòng ngừa đối với tội phạm trên.

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA CÁC TỘI PHẠM XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM

1.1. Khái niệm, đặc điểm nguyên nhân và điều kiện của các tội xâm hại tình dục trẻ em

Khi đề cập đến nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm nói chung, GS.TS Võ Khánh Vinh cho rằng: “Nguyên nhân của tình hình tội phạm là những hiện tượng xã hội tiêu cực ở trong mối liên hệ tương tác hai mức độ sinh ra và tái sản xuất ra tình hình tội phạm như là hậu quả tất yếu của mình. Điều kiện của tình hình tội phạm là những hiện tượng xã hội tiêu cực, tự mình không sinh ra tình hình tội phạm và các tội phạm, mà là hỗ trợ, làm dễ dàng và tăng cường cho sự hình thành và hoạt động của các nguyên nhân” [4, trang. 87].

Nguyên nhân và điều kiện của các tội xâm hại tình dục trẻ em là đi sâu làm rõ các yếu tố tiêu cực thuộc về môi trường sống bên ngoài và yếu tố tâm, sinh lý tiêu cực bên trong thuộc về cá nhân con người mà trong những tình huống, hoàn cảnh nhất định dẫn đến việc thực hiện một hành động nguy hiểm cho xã hội mà Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định là tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em.

Nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm hại tình dục trẻ em luôn luôn đi liền với nhau không tách rời nhau, chúng có điểm chung là những hiện tượng tiêu cực trong sự tác động qua lại với nhau làm thúc đẩy, phát sinh tình hình các tội xâm hại tình dục trẻ em.

Về mặt lý thuyết, nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm hại tình dục trẻ em là hai phạm trù khác nhau, giữ vai trò khác nhau trong việc sinh ra kết quả là tình hình các tội xâm hại tình dục trẻ em. Tuy nhiên, việc phân biệt đâu là nguyên nhân, đâu là điều kiện của tình hình tội phạm nói chung, các tội xâm hại tình dục trẻ em nói riêng chỉ mang tính tương đối.

Trong một số trường hợp đối với hiện tượng tội phạm này là nguyên nhân nhưng đối với hiện tượng tội phạm khác nó lại là điều kiện. Đây cũng là một trong những vấn đề chưa có sự thống nhất trong qua điểm của các nhà nghiên cứu. Hơn nữa, thực tế đấu tranh và phòng ngừa tội phạm xâm hại tình dục trẻ em lại luôn đòi hỏi phải loại trừ cả hai, tức là loại trừ cả những gì thuộc về nguyên nhân và loại trừ cả những gì thuộc về điều kiện làm phát sinh tình hình các tội xâm hại tình dục trẻ em.

Ngoài ra, việc nghiên cứu về nguyên nhân và điều kiện của các tội xâm hại tình dục trẻ em sẽ mang lại kết quả khả thi để làm rõ, sáng tỏ các yếu tố phức tạp tham gia vào sự tác động qua lại trong hoạt động phòng ngừa các tội xâm hại tình dục trẻ em.[6, trang 64]

Các tội xâm hại tình dục trẻ em được quy định tại Chương XIV (Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người) trong Bộ luật Hình sự năm 2015 gồm 5 Điều (Điều 142, 144, 145, 146, 147). Cụ thể:

Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142);

Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 144);

Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi (Điều 145);

Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi (Điều 146);

Tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm (Điều 147).

1.2. Phân loại nguyên nhân và điều kiện của các tội xâm hại tình dục trẻ em

Các tội xâm hại tình dục trẻ em phát sinh không phải do một nguyên nhân và điều kiện gây ra mà là kết quả tác động của nhiều nguyên nhân và điều kiện khác nhau. Do đó để nhận thức chúng về mặt khoa học và về mặt thực tiễn cần phải phân loại chúng. Trong tội phạm học, có các cách phân loại sau:

1.2.1. Căn cứ vào nguồn gốc xuất hiện, có thể chia nguyên nhân và điều kiện của các tội xâm hại tình dục trẻ em thành

Nguyên nhân và điều kiện bắt nguồn từ môi trường sống là tổng thể các hiện tượng, quá trình xã hội tiêu cực được hình thành từ môi trường sống của cá nhân có thể tác động, ảnh hưởng đến cá nhân ở mức độ nhất định từ đó làm phát sinh các tội xâm hại tình dục trẻ em.[6, trang 65]

Các yếu tố tiêu cực xuất phát từ môi trường gia đình là nhân tố có thể dễ kiểm soát nhất trong các nguyên nhân và điều kiện phạm tội xâm hại tình dục trẻ em:

Gia đình khuyết thiếu: (không có cha, không có mẹ, hoặc không có cả cha và mẹ, cha mẹ ly hôn). Trẻ sống trong gia đình khuyết thiếu thường thiếu tình thương của cha mẹ, sự quan tâm, chăm sóc, dạy bảo của cha mẹ dẫn đến tự tin, mặc cảm, bi quan, chán nản…, không lo học hành, dễ bị dụ dỗ, lôi kéo sa vào các tệ nạn xã hội dẫn đến con đường phạm tội.

Gia đình đông con: Thiếu sự quan tâm dạy dỗ, chăm sóc của cha mẹ, cha mẹ bận làm việc nên không có thời gian gần gũi quan tâm, trẻ thường sống ít kỷ, coi thường tình cảm, các giá trị đạo đức, thậm chí coi thường pháp luật dẫn đến cách xử sự không phù hợp. Sống trong gia đình đông con trẻ thường thiếu thốn về vật chất và tình cảm, ngại giao tiếp, thấy bất công, dễ bị sa ngã.

Gia đình không hòa thuận, hạnh phúc, thường xuyên cãi, chửi nhau, thậm chí đánh đập trẻ. Sống trong môi trường gia đình này trẻ thường ám ảnh về mặt tinh thần, tâm lý trẻ thường xuyên buồn chán, thất vọng, coi thường bố mẹ, không tôn trọng, không vâng lời, lì lượm, coi thường những giá trị đạo đức, không có ý thức tôn trọng pháp luật.

Gia đình có người thân vi phạm pháp luật: Cha hoặc mẹ không gương mẫu trong lối sống như có hành vi phạm tội, sa đà vào tệ nạn xã hội như nghiện hút, cờ bạc, mại dâm hoặc có lối sống thực dụng coi nhẹ các giá trị đạo đức, giá trị pháp luật. Ở trong gia đình có hoàn cảnh này trẻ sẽ hình thành tâm lý bất cần, thờ ơ, coi thường pháp luật, khi gặp tình huống thuận lợi trẻ bất chấp điều đó là vi phạm pháp luật sẵn sàng thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, thậm chí xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.[5, trang 16]

Nguyên nhân và điều kiện xuất phát từ phía người phạm tội là tổng hợp những đặc điểm tiêu cực thuộc về nhân thân người phạm tội.

Những đặc điểm tiêu cực đó là hệ quả của sự tác động giữa các hiện tượng, quá trình xã hội tiêu cực với cá nhân và có thể tác động, ảnh hưởng đến việc phát sinh các tội xâm hại tình dục trẻ em của người phạm tội. Những đặc điểm tiêu cực này có thể là đặc điểm tiêu cực về sinh học, tâm lý, xã hội – nghề nghiệp của người phạm tội.

1.2.2. Căn cứ vào lĩnh vực hình thành nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm hại tình dục trẻ em, có thể chia thành

1.2.2.1. Nguyên nhân và điều kiện về kinh tế – xã hội:

Đây là những hiện tượng, quá trình xã hội tiêu cực thuộc về lĩnh vực kinh tế- xã hội có thể tác động làm phát sinh các tội xâm hại tình dục trẻ em, như: thất nghiệp, đói nghèo, quá trình đô thị và công nghiệp hóa..

Kinh tế Việt Nam đang trên đà phát triển, từng bước thoát khỏi trạng thái suy giảm; thế và lực, uy tín quốc tế của đất nước được nâng lên; nhiều cơ chế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, bảo đảm an sinh xã hội được triển khai thực hiện kịp thời; quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại giữa Việt Nam với các quốc gia trên thế giới tiếp tục phát triển, đời sống người dân được nâng lên. Tuy nhiên cùng với sự phát triển của nền kinh tế thì cũng bộc lộ một số vấn đề như: sự yếu kém trong việc quản lý kinh tế dẫn đến lạm phát, giá cả tăng cao, các vấn đề phúc lợi xã hội chưa đảm bảo; các chính sách pháp luật còn hạn chế, tỉ lệ thất nghiệp còn cao.[5, trang 18]

Bên cạnh đó, sự phát triển kinh tế xã hội không đồng đều giữa thành thị và nông thôn, sự phân hóa giàu nghèo giữa hai khu vực thành thị và nông thôn ngày càng rõ rệt. Những đặc điểm đó là yếu tố có tác động hình thành một số đặc điểm nhân thân tiêu cực của người phạm tội nói chung và người phạm tội xâm hại tình dục trẻ em như: coi trọng đồng tiền, bất công, chán nản, thích hưởng thụ vật chất, lười lao động, sa đà vào các tệ nạn xã hội, coi thường các giá trị đạo đức, coi thường pháp luật, thậm chí nảy sinh tâm lí chống đối xã hội, dễ dàng thực hiện hành vi phạm tội, trong đó có hành vi xâm hại tình dục trẻ em…

TẢI VỀ ĐỂ XEM ĐẦY ĐỦ NỘI DUNG