9.00 ĐIỂM Tiểu luận: Hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự Liên Bang Nga và Kinh nghiệm cho Việt Nam

• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Điểm số: 9.00 điểm
• Số trang: 28 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B0964 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Bộ luật Hình sự 2015 (SĐ,BS 2017, 2024, 2025)

Phí tải: 119.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT

LỜI MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Hình phạt tử hình từ lâu đã là một trong những vấn đề gây nhiều tranh cãi trong lĩnh vực luật hình sự trên toàn thế giới. Việc áp dụng hay bãi bỏ án tử hình không chỉ phản ánh chính sách hình sự của mỗi quốc gia, mà còn gắn liền với các yếu tố lịch sử, văn hóa, chính trị, và cam kết quốc tế về quyền con người. Ở Việt Nam, hình phạt tử hình vẫn đang được áp dụng đối với một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Tuy nhiên, xu hướng giảm nhẹ hoặc loại bỏ án tử hình đang ngày càng được đặt ra trong tiến trình cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế. Hiện nay Bộ Công An đã chủ trì soạn thảo, dự thảo dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) trong đó không áp dụng hình phạt tử hình đối với một số loại tội phạm chẳng hạn như bỏ hình phạt tử hình và thay thế hình phạt tử hình bằng hình phạt tù chung thân không xét giảm án ở một số tội danh khác như sau: Tội gián điệp (Điều 110), Tội tham ô tài sản (Điều 353) và Tội nhận hối lộ (Điều 354). Vì vậy, trên cơ sở đó việc nghiên cứu về hình phạt tử hình có ý nghĩa tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm pháp luật LBN và thực tiễn thi hành pháp luật hình sự LBN trên cơ sở bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

Liên Bang Nga là một quốc gia có hệ thống pháp luật hình sự phát triển, từng áp dụng rộng rãi hình phạt tử hình nhưng hiện đang áp dụng lệnh hoãn thi hành (moratorium) trên thực tế. Quá trình hình thành, điều chỉnh và vận dụng hình phạt tử hình trong hệ thống pháp luật hình sự Nga là một nguồn tư liệu quý báu, giúp Việt Nam có thể nhìn nhận lại chính sách hình sự của mình một cách khách quan, toàn diện và phù hợp với xu thế bảo vệ quyền con người trong pháp luật quốc tế.

Xuất phát từ thực tiễn đó, việc nghiên cứu sâu về hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự Liên Bang Nga, tiến hành so sánh với pháp luật Việt Nam, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật và chính sách hình sự nước ta là yêu cầu có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cấp thiết.

2. Tình hình nghiên cứu

– Trần Phi Long (2024), Hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự Liên bang Nga và gợi mở cho Việt Nam, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật Kỳ 1, số 404. Trong đó, tác giả đã khái quát quá trình thay đổi trong việc áp dụng tử hình tại Liên bang Nga, đặc biệt là việc tạm hoãn thi hành tử hình từ năm 1996 sau khi Nga ký kết Hiệp ước Châu Âu về quyền con người. Mặc dù tử hình vẫn tồn tại trong Bộ luật Hình sự của Nga đối với một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, nhưng thực tế thi hành án tử hình đã giảm mạnh. Tác giả cũng chỉ ra một số điểm tương đồng và khác biệt giữa pháp luật hình sự của Nga và Việt Nam, trong đó Việt Nam duy trì tử hình đối với nhiều loại tội phạm nghiêm trọng, nhưng không có chính sách tạm hoãn thi hành tử hình như Nga. Dựa trên kinh nghiệm của Liên bang Nga, bài viết gợi mở rằng Việt Nam có thể xem xét việc áp dụng chính sách tạm hoãn tử hình, đồng thời tiến tới giảm dần phạm vi áp dụng tử hình và tiến hành cải cách tư pháp, nhằm bảo vệ quyền con người và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế. Bài viết cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải hướng đến một chính sách hình phạt nhân đạo hơn và khuyến khích sự cải tiến trong xét xử các vụ án tử hình, tạo điều kiện để giảm thiểu những sai sót trong quá trình xét xử và thi hành án.

– GS.TS. Trần Văn Độ – Xu hướng hạn chế hình phạt tử hình trong cải cách tư pháp. GS.TS. Trần Văn Độ đã nhiều lần nhấn mạnh trong các bài viết và phát biểu về xu hướng hạn chế hình phạt tử hình trong tiến trình cải cách tư pháp ở Việt Nam. Ông đề xuất từng bước thu hẹp phạm vi áp dụng, tiến tới loại bỏ hình phạt này, phù hợp với các cam kết về quyền con người. Trong một bài viết trên báo Pháp Luật TP.HCM, ông bày tỏ sự đồng tình với việc giảm bớt một số tội có quy định hình phạt cao nhất là tử hình, nhưng không đồng ý với việc thay hình phạt tử hình bằng hình phạt mới – tù chung thân không xem xét giảm án.

– PGS.TS. Nguyễn Ngọc Chí – Tính nhân đạo trong luật hình sự Việt Nam. PGS.TS. Nguyễn Ngọc Chí, nguyên Phó Chủ nhiệm Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã có nhiều công trình nghiên cứu về tính nhân đạo trong pháp luật hình sự Việt Nam. Ông cho rằng việc duy trì hình phạt tử hình cần được cân nhắc thận trọng để bảo đảm tính nhân văn và phù hợp với chuẩn mực pháp lý quốc tế. Trong một bài viết trên Tạp chí Pháp lý, ông nhấn mạnh sự cần thiết của việc có bộ phận chuyên trách để xử lý trách nhiệm hình sự của pháp nhân, phản ánh xu hướng nhân đạo và hướng thiện trong áp dụng pháp luật hình sự.

– TS. Trần Văn Biên – Nghiên cứu chuyên sâu về hình phạt tử hình ở Việt Nam. TS. Trần Văn Biên đã thực hiện một luận văn thạc sĩ với đề tài “Hình phạt tử hình trong pháp luật hình sự Việt Nam”, trong đó phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn về hình phạt tử hình, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả của việc áp dụng hình phạt tử hình trong thực tiễn xét xử của Tòa án.

– TS. Nguyễn Hữu Chính – Quan điểm về hình phạt tử hình. Bài viết này trình bày một số vướng mắc bất cập trong các quy định của Bộ luật hình sự về hình phạt tử hình. Ông phân tích các bất cập trong quy định và thực tiễn áp dụng hình phạt tử hình, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hình phạt tử hình trong pháp luật hình sự, cụ thể tập trung vào: Các quy định pháp lý về hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự Liên bang Nga và Bộ luật Hình sự Việt Nam. Chính sách hình sự và xu hướng vận dụng hình phạt tử hình trong thực tiễn pháp lý của hai quốc gia. Quan điểm lập pháp và chính sách nhân đạo liên quan đến tử hình, bao gồm cả các yếu tố ảnh hưởng như cam kết quốc tế, áp lực dư luận, tiến trình cải cách tư pháp. Kinh nghiệm và bài học thực tiễn từ Liên bang Nga có thể vận dụng trong việc hoàn thiện chính sách pháp luật hình sự Việt Nam về hình phạt tử hình.

3.2. Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu hình phạt tử hình dưới góc độ pháp lý hình sự, cụ thể là các quy định của Bộ luật Hình sự Liên bang Nga, quá trình vận động và thay đổi chính sách tử hình; so sánh với hệ thống pháp luật hiện hành của Việt Nam; không đi sâu vào các khía cạnh chính trị, xã hội hay tôn giáo. Nghiên cứu chủ yếu tập trung vào hai hệ thống pháp luật hình sự là Liên bang Nga và Việt Nam. Một số dẫn chiếu đến pháp luật quốc tế và các quốc gia khác có thể được sử dụng để đối chiếu bổ trợ. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn từ thời điểm Liên bang Nga ban hành Bộ luật Hình sự năm 1996 đến nay (bao gồm các lần sửa đổi, bổ sung); đối với Việt Nam, đề tài tập trung vào các quy định từ Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi 2009) và đặc biệt là Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đến hiện tại.

4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

4.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn pháp lý về hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự Liên bang Nga, trên cơ sở đó so sánh với hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam, nhằm rút ra những kinh nghiệm lập pháp và chính sách có giá trị tham khảo cho quá trình hoàn thiện pháp luật và chính sách hình sự ở Việt Nam theo hướng nhân đạo, phù hợp với tiến trình cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, đề tài tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau: Làm rõ khái niệm, đặc điểm, cơ sở lý luận và vai trò của hình phạt tử hình trong luật hình sự hiện đại. Phân tích nội dung quy định của Bộ luật Hình sự Liên bang Nga về hình phạt tử hình, bao gồm phạm vi áp dụng, điều kiện thi hành, trình tự xét xử và chính sách tạm đình chỉ áp dụng. Khái quát thực trạng áp dụng hình phạt tử hình trong pháp luật và thực tiễn tại Việt Nam, từ đó chỉ ra những điểm phù hợp và bất cập. So sánh pháp luật Việt Nam và Liên bang Nga về hình phạt tử hình nhằm chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt cơ bản. Đề xuất các giải pháp và kiến nghị lập pháp, chính sách từ kinh nghiệm của Liên bang Nga có thể vận dụng vào quá trình hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam.

5. Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học pháp lý, cụ thể như sau: Phương pháp phân tích – tổng hợp; Phương pháp so sánh pháp luật; Phương pháp lịch sử – pháp lý; Phương pháp hệ thống hóa và logic; Phương pháp phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật.

6. Kết cấu đề tài tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục các chữ viết tắt và các phụ lục, tiểu luận được kết cấu thành 3 chương:

• Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp lý về hình phạt tử hình.
• Chương 2: Hình phạt tử hình trong bộ luật hình sự Liên bang Nga.
• Chương 3: So sánh và kinh nghiệm cho pháp luật Việt Nam.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Hiến pháp năm 2013;
2. Bộ Luật Tố tụng hình sự năm 2015;
3. Hiếp pháp Liên Bang Nga;
4. Bộ Luật Hình sự Liên Bang Nga.
5. Vũ Đình Hoàng (2011), Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 11, tr. 435;
6. Trần Phi Long (2024), Hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự Liên bang Nga và gợi mở cho Việt Nam;
7. TS. Trần Văn Độ, Xu hướng hạn chế hình phạt tử hình trong cải cách tư pháp;
8. TS. Nguyễn Ngọc Chí, Tính nhân đạo trong luật hình sự Việt Nam;
9. Trần Văn Biên, Nghiên cứu chuyên sâu về hình phạt tử hình ở Việt Nam;
10. Nguyễn Hữu Chính, Quan điểm về hình phạt tử hình.