8.75 ĐIỂM Tiểu luận: Hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự Trung Quốc và kinh nghiệm cho Việt Nam

• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Điểm số: 8.75 điểm
• Số trang: 41 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B0968 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Bộ luật Hình sự 2015 (SĐ,BS 2017, 2024, 2025)

Phí tải: 119.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT

LỜI MỞ ĐẦU

Hình phạt tử hình là một trong những chế tài hình sự nghiêm khắc nhất, thể hiện sự trừng phạt tối cao của Nhà nước đối với những hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của các chuẩn mực nhân quyền quốc tế, vấn đề duy trì hay loại bỏ hình phạt tử hình đang trở thành một đề tài gây tranh cãi không chỉ trong giới lập pháp mà còn cả trong dư luận xã hội. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã từng bước bãi bỏ hoặc hạn chế áp dụng hình phạt này, trong khi một số nước – trong đó có Trung Quốc – vẫn giữ vai trò áp dụng rộng rãi hình phạt tử hình như một công cụ quan trọng trong chính sách hình sự nhằm duy trì trật tự xã hội và răn đe tội phạm.

Trung Quốc là quốc gia có số lượng thi hành án tử hình cao nhất thế giới, nhưng cũng là nước có quá trình cải cách hình phạt tử hình khá rõ nét trong những năm gần đây. Những sửa đổi trong Bộ luật Hình sự Trung Quốc đã từng bước thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, tăng cường kiểm soát quy trình tố tụng, và hướng đến việc bảo đảm quyền con người cho bị cáo trong các vụ án có tính chất đặc biệt nghiêm trọng. Trong khi đó, tại Việt Nam, hình phạt tử hình vẫn đang được duy trì đối với một số tội danh nghiêm trọng nhất, tuy nhiên cũng đang đứng trước những áp lực cải cách tương tự từ cộng đồng quốc tế và yêu cầu nội tại của hệ thống pháp luật quốc gia.

Việc nghiên cứu kinh nghiệm của Trung Quốc trong vấn đề cải cách hình phạt tử hình có ý nghĩa quan trọng đối với Việt Nam trong bối cảnh hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự theo hướng nhân đạo, tiến bộ và phù hợp với xu thế pháp lý hiện đại. Tiểu luận này tập trung phân tích chính sách hình sự và các quy định cụ thể về hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự Trung Quốc, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn cho quá trình hoàn thiện pháp luật và chính sách hình sự tại Việt Nam hiện nay.

CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HÌNH PHẠT TỬ HÌNH

1.1. Khái niệm và bản chất pháp lý của hình phạt tử hình trong hệ thống pháp luật Trung Quốc

Trong hệ thống pháp luật Trung Quốc, tử hình là hình phạt cao nhất trong hệ thống hình phạt hình sự, được áp dụng đối với những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho xã hội và không còn khả năng giáo dục, cải tạo. Về mặt khái niệm, tử hình là hình thức trừng phạt mà nhà nước tước đoạt sinh mạng của người phạm tội theo quy định của pháp luật sau khi đã qua trình tự tố tụng hình sự chặt chẽ. Đây là hình phạt mang tính cưỡng chế cao nhất, thể hiện quyền lực tối thượng của nhà nước trong việc trừng trị tội phạm, bảo vệ trật tự xã hội và lợi ích công cộng.

Về bản chất pháp lý, tử hình trong luật Trung Quốc không chỉ là một biện pháp trừng phạt, mà còn là công cụ thể hiện chính sách hình sự kết hợp giữa nghiêm trị và khoan hồng. Trung Quốc không xem tử hình là một công cụ được áp dụng tràn lan, mà luôn nhấn mạnh nguyên tắc “thi hành thận trọng, áp dụng có giới hạn”. Điều này thể hiện ở chỗ pháp luật Trung Quốc quy định tử hình chỉ áp dụng cho một số tội danh đặc biệt nghiêm trọng như giết người, tham nhũng đặc biệt lớn, khủng bố, buôn bán ma túy quy mô lớn, và luôn đặt ra các điều kiện ngặt nghèo khi xét xử. Ngoài ra, việc phát triển cơ chế tử hình hoãn thi hành 2 năm cũng cho thấy Trung Quốc không tuyệt đối hóa hình phạt tử hình, mà vẫn để ngỏ cơ hội cải tạo và khoan hồng cho người phạm tội trong những trường hợp nhất định.

1.2. Lịch sử phát triển của hình phạt tử hình trong pháp luật hình sự Trung Quốc

1.2.1. Hình phạt tử hình trong thời kỳ chiếm hữu nô lệ

Từ thời “Viêm Đế”, hình phạt tử hình đã tồn tại với nhiều hình thức tàn bạo như chém ngang lưng, ngũ mã phanh thây, moi tim, lóc thịt,… Đến thời Tây Chu, hệ thống hình phạt được cải tiến với các hình thức như cải tạo lao động, lưu đày và nộp tiền chuộc, cho thấy sự hoàn thiện hơn trong luật pháp thời kỳ nô lệ.Thời Tây Chu hình thành hình phạt tù hoặc cải tạo lao động với tên gọi viên thổ, gia thạch và hình phạt bổ sung cho “ngũ hình” là nộp tiền chuộc và lưu đày. Đây là thời kỳ hình phạt của chế độ nô lệ đến giai đoạn hoàn thiện

1.2.2. Hình phạt tử hình trong thời kỳ phong kiến

Trong giai đoạn Xuân Thu – Chiến Quốc, hình phạt tử hình vẫn rất tàn khốc như mổ bụng, bỏ vạc dầu,… Thời Tần Thủy Hoàng, hệ thống pháp luật được thống nhất, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ chế độ nô lệ nên hình phạt rất nghiêm khắc. Triều Hán trở đi, pháp luật có xu hướng giảm bớt sự tàn bạo, đến thời Đường thì tử hình chỉ còn hai hình thức: thắt cổ và chém. Triều Nguyên kế thừa hình phạt “ngũ hình”. Triều Minh – Thanh áp dụng tử hình nghiêm khắc với các hình thức như bêu đầu thị chúng, phanh thây, diệt tộc,…

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025);
2. Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024, 2025);
3. Bộ luật hình sự Trung Quốc;
4. Bộ luật tố tụng hình sự Trung Quốc;
5. Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị.
6. Lê Trung Kiên, Hệ thống hình phạt trong Luật hình sự Việt Nam và Trung Quốc, NXB Tư pháp Hà Nội, 2018;
7. Bộ luật hình sự nước Cộng hòa nhân dân Trung Hóa và một số văn bản hướng dẫn thi hành;
8. Ninh Hán Lâm, Lịch sử hình phạt Trung Quốc, Kiểm sát Trung Quốc, 1997;
9. Chu Mật, Trung Quốc hình phạt sử cương, NXB. Đại học Bắc Kinh, 1998;
10. Nguyễn Thanh Huyền, “Hình phạt tử hình: Tham khảo pháp luật hình sự quốc tế và kinh nghiệm cho Việt Nam”, [https://lsvn.vn/hinh-phat-tu-hinh-tham-khao-phap-luat-hinh-su-quoc-te-va-kinh-nghiem-cho-viet-nam-1715962456-a143754.html] (truy cập ngày 05/5/2025).
11. Ma Thị Thanh Hiếu (2023), “Án lệ tử hình “treo” hai năm trong pháp luật hình sự Trung Quốc và khuyến nghị với Việt Nam”, Khoa học kiểm sát, số 05, Tr25;
12. Trần Văn Hải, Sự phù hợp trong quy định của Bộ luật Hình sự 2015 về hình phạt tử hình nhìn từ quan điểm, luật pháp quốc tế, Tạp chí Kiểm sát, số 07 (7/2018), Tr. 61;
13. Nguyễn Toàn Thắng và các tác giả, Hình phạt tử hình trong Pháp luật Việt Nam và mối quan hệ với việc thực hiện khuyến nghị của Ủy ban Nhân quyền về bãi bỏ hình phạt tử hình, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 11 (459) – T6/2022, tr. 7 – 10;
14. Quang Việt, “Bộ Công an đề xuất hai trường hợp được hoãn thi hành án tử hình”, Báo Lao động, [https://laodong.vn/phap-luat/bo-cong-an-de-xuat-hai-truong-hop-duoc-hoan-thi-hanh-an-tu-hinh-1489798.ldo] (truy cập ngày 05/5/2025);
15. Vũ Đình Hoàng (2021), “Xu hướng xóa bỏ hình phạt tử hình trên thế giới và Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (435), Tr. 19 – 20;
16. Phạm Đông, “Không để Việt Nam là địa bàn trung chuyển ma túy quốc tế”, Báo Lao động, [https://laodong.vn/thoi-su/khong-de-viet-nam-la-dia-ban-trung-chuyen-ma-tuy-quoc-te-1119277.ldo] (truy cập ngày 06/5/2025);
17. Kiều Thị Minh, “Động cơ của người phạm tội ma túy ở Việt Nam”, Học viện Tòa án, [https://byvn.net/1vGN] (truy cập ngày 06/5/2025);
18. Võ Khánh Vinh – Võ Khánh Linh, “Trách nhiệm hình sự: Tiếp cận chính sách”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học cấp quốc gia về “Trách nhiệm hình sự, miễn và giảm trách nhiệm hình sự: Lý luận và thực tiễn”, do Khoa Luật Hình sự Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 19/10/2021 tại Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh, Tr. 37;
19. Đổng Hiểu Tùng (2012), “Lựa chọn hướng đi cho cải cách lập pháp về hình phạt tử hình Trung Quốc”, Tạp chí Luật học, (01), Tr. 71;
20. Vũ Công Giao – Nguyễn Quang Đức (2021), “Những thuận lợi và thách thức với việc xóa bỏ hình phạt tử hình ở Việt Nam”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, (430), Tr. 9 – 11;
21. Việt An, “Đề xuất Tòa án có thể tuyên hoãn thi hành án tử hình đến 2 năm”, Báo Công lý, [https://congly.vn/de-xuat-toa-an-co-the-tuyen-hoan-thi-hanh-an-tu-hinh-den-2-nam-474107.html] (truy cập ngày 07/5/2025);
22. “Trung Quốc: Chỉ có tòa án tối cao mới được phê chuẩn án tử hình”, Báo Nhân dân, [https://nhandan.vn/trung-quoc-chi-co-toa-an-toi-cao-moi-duoc-phe-chuan-an-tu-hinh-post512978.html] (truy cập ngày 07/5/2025).
23. Liên Hợp quốc, “Khuyến nghị của Ủy ban Nhân quyền LHQ đối với Việt Nam”, Web điện tử của Liên Hợp quốc tại Việt Nam, [https://vietnam.un.org/sites/default/files/2020-05/ICCPR_COBs%202019.pdf] (truy cập ngày 07/5/2025).
24. Tổ chức HRI, “The death penalty for drug offences: Global overview 2024”, [https://hri.global/flagship-research/death-penalty/the-death-penalty-for-drug-offences-global-overview-2024/] (truy cập ngày 10/5/2025);
25. Dietrich Oberwittler and Shenghui Qi, “Public Opinion on the Death Penalty in China”, Max Planck Institute for foreign and international criminal law, [https://pure.mpg.de/rest/items/item_2500620/component/file_3014342/content], tr. 25 – 26 (truy cập ngày 06/5/2025);
26. Genlin Liang and Eryan Chen, “Chinese Public Opinions on Death Penalty: Measurement, Analysis and Communication”, Peking University Law Journal, [https://www.researchgate.net/publication/346621204_Chinese_public_opinions_on_death_ penalty_measurement_analysis_and_communication] (truy cập ngày 06/5/2025);