8.75 ĐIỂM Tiểu luận: Những vấn đề lý luận về xóa án tích: Nghiên cứu so sánh pháp luật nước ngoài và so sánh với pháp luật Việt Nam

• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Điểm số: 8.75 điểm
• Số trang: 23 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B1005 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Bộ luật Hình sự 2015 (SĐ,BS 2017,2024,2025)

Phí tải: 99.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT

LỜI MỞ ĐẦU

Xóa án tích là một chế định quan trọng trong pháp luật hình sự, thể hiện chính sách khoan hồng của Nhà nước đối với người đã chấp hành xong hình phạt và có đủ điều kiện tái hòa nhập cộng đồng. Quy định này không chỉ giúp cá nhân xóa bỏ những ảnh hưởng tiêu cực của tiền án mà còn khuyến khích họ sửa chữa lỗi lầm, sống có ích cho xã hội.

Ở Việt Nam, xóa án tích được quy định trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) với ba hình thức: xóa án tích đương nhiên, xóa án tích theo quyết định của Tòa án và xóa án tích trong trường hợp đặc biệt. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn tồn tại một số bất cập như thời gian xóa án tích dài, thủ tục hành chính phức tạp và chưa có cơ chế bảo vệ thông tin cá nhân sau khi xóa án tích. Trong khi đó, nhiều quốc gia trên thế giới, như Pháp, Đức, Hoa Kỳ, đã xây dựng hệ thống pháp luật về xóa án tích với những quy định linh hoạt và bảo vệ quyền riêng tư tốt hơn. Việc nghiên cứu, so sánh với pháp luật nước ngoài không chỉ giúp hoàn thiện các quy định của Việt Nam mà còn góp phần đảm bảo quyền con người, hỗ trợ người từng phạm tội có cơ hội làm lại cuộc đời một cách thực sự bình đẳng.

Với ý nghĩa và vai trò quan trọng như vậy, bài viết sẽ tập trung phân tích những vấn đề lý luận về xóa án tích, nghiên cứu các quy định pháp luật quốc tế và so sánh với Việt Nam, từ đó đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện chế định này trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam.

CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÓA ÁN TÍCH TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

1.1. Khái niệm án tích và xóa án tích trong khoa học pháp lý hình sự

Xét từ góc độ ngôn ngữ Hán-Việt, “án tích” được tạo thành từ hai yếu tố: “án” chỉ vụ án, bản án và “tích” mang nghĩa tích lũy, lưu giữ. Như vậy, “án tích” có thể hiểu là việc lưu giữ lại dấu vết pháp lý để lại từ bản án đối với người đã từng bị kết án.

Trong khoa học pháp lý hình sự Việt Nam, có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm án tích. Theo PGS.TS Phạm Hồng Hải định nghĩa:

“Án tích là hậu quả pháp lý của bản án kết tội mà Tòa án tuyên đối với người phạm tội, là một tình tiết có ý nghĩa pháp lý trong việc đánh giá tính chất nguy hiểm của tội phạm và của người phạm tội khi tội phạm được thực hiện trong thời gian người ấy mang án tích”¹Phát biểu của PGS.TS Phạm Hồng Hải về án tích được trích từ bài viết “Một vài ý kiến về chế định tái phạm, tái phạm nguy hiểm theo quy định trong BLHS năm 1999”, đăng tải trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 04 năm 2001, tr. 14 (Truy cập ngày 11/3/2025)..

Trong khi đó, GS.TSKH Lê Cảm cho rằng:

“Án tích là hậu quả pháp lý của việc người bị kết án bị áp dụng hình phạt theo bản án kết tội có hiệu lực pháp luật của Tòa án và là giai đoạn cuối cùng của việc thực hiện trách nhiệm hình sự, được thể hiện trong việc người bị kết án mặc dù đã chấp hành xong bản án (bao gồm hình phạt chính, hình phạt bổ sung và các quyết định khác của Tòa án) nhưng vẫn chưa hết án tích hoặc chưa được xóa án tích theo các quy định của pháp luật hình sự”²Phát biểu của GS.TSKH Lê Cảm về án tích được trích dẫn trong Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, do ông chủ biên, xuất bản bởi Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2003. (Truy cập ngày 11/3/2025)..

Tổng hợp các định nghĩa trên, có thể hiểu án tích là hậu quả pháp lý bất lợi phát sinh từ việc một người bị kết án bởi bản án có hiệu lực pháp luật, tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định theo quy định của pháp luật, và tạo ra những hạn chế nhất định đối với người bị kết án trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ pháp lý.

Theo đó, án tích không phải là đặc điểm về nhân thân có tính vĩnh viễn. Sau một thời gian và kèm theo điều kiện cụ thể theo quy định của pháp luật, án tích sẽ được xóa. Xóa án tích là sự thừa nhận về mặt pháp lý rằng người bị kết án không còn mang án tích và không còn phải chịu bất kỳ hậu quả pháp lý bất lợi nào từ việc kết án đó. Người được xóa án tích được coi là chưa từng bị kết án và được khôi phục đầy đủ các quyền công dân.

Căn cứ quy định tại Điều 69 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025), xóa án tích là việc một người bị kết án được coi như chưa bị kết án sau khi đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định, từ đó không bị coi là có tiền án khi tham gia các quan hệ pháp lý khác trong xã hội, người được xóa án tích thì coi như chưa bị kết án.

1.2. Bản chất pháp lý của án tích

Về bản chất, án tích là một hình thức thể hiện của trách nhiệm hình sự, biểu hiện thông qua các nội dung sau…

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009)
2. Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)
3. Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021)
4. Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) năm 1966
5. Công ước châu Âu về quyền con người (ECHR) năm 1950
6. Công ước quốc tế về quyền dân sự và chính trị
7. Quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của Liên hợp quốc về đối xử với tù nhân (Quy tắc Nelson Mandela)
8. Bài viết “Một vài ý kiến về chế định tái phạm, tái phạm nguy hiểm theo quy định trong BLHS năm 1999”, đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 04 năm 2001, trang 14.
9. Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, do GS.TSKH Lê Cảm chủ biên, xuất bản bởi Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2003.

CHÚ THÍCH

• 1
  Phát biểu của PGS.TS Phạm Hồng Hải về án tích được trích từ bài viết “Một vài ý kiến về chế định tái phạm, tái phạm nguy hiểm theo quy định trong BLHS năm 1999”, đăng tải trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 04 năm 2001, tr. 14 (Truy cập ngày 11/3/2025).
• 2
  Phát biểu của GS.TSKH Lê Cảm về án tích được trích dẫn trong Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, do ông chủ biên, xuất bản bởi Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2003. (Truy cập ngày 11/3/2025).