• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Điểm số: 8.00 điểm
• Số trang: 12 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B1037 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Bộ luật Hình sự 2015 (SĐ,BS 2017,2024)

Phí tải: 39.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT

LỜI MỞ ĐẦU

Quyền con người và quyền công dân là một trong những quyền quan trọng nhất ở trong Hiến pháp nước Việt Nam. Hai quyền này là cơ sở để nhà làm luật, xây dựng luật Hình sự bám theo để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp cho công dân Việt Nam. Các cơ quan, tổ chức của nhà nước dựa trên những căn cứ pháp luật này để thi hành bảo vệ và nâng cao chất lượng cuộc sống xã hội cho người dân. Nhưng sẽ có những lúc, công dân bị xâm hại những quyền lợi quan trọng mà các nhà chức trách có thẩm quyền không trực tiếp có mặt để bảo vệ, mà bắt buộc công dân đó phải tự phòng vệ để bảo vệ danh dự, nhân phẩm và tính mạng mình. Vì thế, điều luật hình sự quy định về phòng vệ chính đáng đã trao cho công dân quyền được chủ động bảo vệ chính bản thân mình và những quan hệ xã hội quan trọng khác.Muốn tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này, em xin phép được chọn đề 02 để làm chủ đề nghiên cứu và học hỏi để có kiến thức sâu rộng hơn và có thể áp dụng trong tương lai.

PHẦN 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHÒNG VỆ CHÍNH ĐÁNG

Dựa theo Điều 22 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2024, 2025), phòng vệ chính đáng được quy định như sau¹Điều 22 BLHS năm 2015.:

“Điều 22. Phòng vệ chính đáng

1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định cùa Bộ luật này.”

Mục đích của phòng vệ chính đáng là nhằm bảo vệ các lợi ích hợp pháp của cá nhân người phòng vệ và lợi ích của Nhà nước, cơ quan, tổ chức của cá nhân đó. Phòng vệ chính đáng cũng là phương pháp ngăn chặn hành vi xâm phạm bằng cách gây thiệt hại cho người tấn công. Do mục đích của phòng vệ chính đáng là bảo vệ hợp pháp, vì vậy người có hành vi phòng vệ gây nên thiệt hại khách quan về hình sự nhưng được loại trừ trách nhiệm hình sự²https://lawkey.vn/phong-ve-chinh-dang/, truy cập ngày 02/8/2025..

Một hành vi được coi là phòng vệ chính đáng phải thỏa mãn nhiều điều kiện khác nhau. Thứ nhất, về hành vi phạm tội, hành vi xâm hại các lợi ích cần bảo vệ là hành vi phạm tội rõ ràng có tính chất gây nguy hiểm cho xã hội. Ngoài ra, hành vi đang gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại thực sự và ngay lập tức cho những lợi ích cần được bảo vệ. Thứ hai, về hành vi phòng vệ chính đáng, hành vi này không chỉ gạt bỏ sự đe dọa, đẩy lùi sự tấn công mà còn có thể tích cực chống lại sự xâm hại, gây thiệt hại cho chính người bị xâm phạm. Dù vậy nhưng hành vi phòng vệ chính đáng phải cần thiết với hành vi xâm hại, nói cách khác, hành vi xâm hại và hành vi phòng vệ chính đáng không có sự chênh lệch vô lý, quá đáng.

Tính cần thiết của hành vi phòng vệ chính đáng phải được xem xét trên nhiều căn cứ khác nhau. Hành vi phòng vệ chính đáng vừa là một biện pháp cần thiết nhưng cũng cần dựa vào tính chất mức độ nguy hiểm của hoàn cảnh để có một biện pháp phù hợp. Sự cần thiết và phù hợp cần phải gắn liền với sự tấn công, như sức mạnh, độ mãnh liệt của sự tấn công và mức độ gây thiệt hại của chúng. Ngoài ra còn phải xem xét về quan hệ xã hội nào đang bị đe dọa và tính chất của nó.

Hành vi phòng vệ chính đáng không được xảy ra “quá sớm” hay “quá muộn” so với hành vi xâm phạm. Bộ luật Hình sự đã đề cập tới hai trường hợp của hành vi xâm phạm là “đang xảy ra” hoặc “đe dọa sẽ xảy ra ngay tức khắc”. Về khả năng hành vi xâm phạm “đang xảy ra”, hành vi ngăn chặn xảy ra sau hành vi xâm phạm sẽ không cần thiết. Vì thế ở đây sự ngăn chặn không phù hợp mục đích của phòng vệ chính đáng. Về khả năng hành vi xâm phạm “đe dọa sẽ xảy ra ngay tức khắc”, việc cho phép người phòng vệ ngăn chặn hành vi xâm phạm khi có biểu hiện hành vi này xảy ra ngay tức khắc là điều cần thiết để bảo vệ người bị hại. Nhưng nếu chưa có biểu hiện hành vi đe dọa diễn ra ngay tức khắc mà đã có hành động phòng vệ thì bị coi là phòng vệ “quá sớm”. Trách nhiệm hình sự của cả hai trường hợp được giải quyết như trường hợp bình thường nếu cố ý phòng vệ “quá muộn” hoặc “quá sớm”. Ngoài ra, đối với trường hợp phòng vệ “quá muộn” do nhầm tưởng thì được giải quyết như các trường hợp sai lầm khác.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025.
2. Bộ luật Hình sự 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009.
3. Hoàng Trung Kiên ; PGS. TS. Nguyễn Văn Hương hướng dẫn (2020), Phòng vệ chính đáng theo Bộ luật Hình sự năm 2015: luận văn thạc sĩ Luật học, Hà Nội.
4. Nguyễn Văn Công (2016), Phòng vệ chính đáng theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 2015, Tòa án nhân dân Số 13/2016, tr. 38 – 40, 48.
5. Trương Thanh Đức (1999), Về trách nhiệm hình sự của người gây thương tích do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, Toà án nhân dân Số 3/1999, tr. 19 – 20.
6. David B. Kopel, Paul Gallant, Joanne D. Eisen (2007), The Human Right of Self- Defense, 22 BYU J. Pub. L. 43,
7. https://luatsuphamtuananh.com/bao-chua–bao-ve-quyen-loi-trong-vu-an-hinh- su/the-nao-la-phong-ve-chinh-dang , truy cập ngày 02/8/2025.
8. https://lawkey.vn/phong-ve-chinh-dang/, truy cập ngày 02/8/2025.

CHÚ THÍCH

• 1
  Điều 22 BLHS năm 2015.
• 2
  https://lawkey.vn/phong-ve-chinh-dang/, truy cập ngày 02/8/2025.