8.50 ĐIỂM Tiểu luận: Pháp luật về đảm bảo tranh tụng trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015

• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Điểm số: 8.50 điểm
• Số trang: 15 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B0985 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Luật Hiến pháp 2013 (SĐ,BS 2025); Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (SĐ,BS 2021, 2024, 2025)

Phí tải: 59.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT

LỜI MỞ ĐẦU

Bàn về mô hình tố tụng hình sự của Việt Nam hiện nay có hai luồng quan điểm, thứ nhất, theo TS. Nguyễn Đức Mai, mô hình tố tụng hình sự Việt Nam là mô hình tố tụng thẩm vấn; quan điểm thứ hai, theo PGS.TS Nguyễn Thái Phúc, mô hình tố tụng hình sự Việt Nam là mô hình pha trộn, đây là quan điểm được đa số chia sẻ. “Mô hình tố tụng hình sự pha trộn” là cách thức tổ chức hoạt động tố tụng hình sự ở một quốc gia cụ thể trong đó có sự kết hợp, đan xen lẫn nhau các yếu tố đặc trưng của mô hình tố tụng thẩm vấn và mô hình tranh tụng. Quan sát lịch sử hình thành và phát triển nước ta cho thấy, tố tụng hình sự Việt Nam chịu ảnh hưởng to lớn của mô hình tố tụng hình sự của Pháp và Xô Viết, đây là hai nước có mô hình tố tụng pha trộn.

Quan điểm thừa nhận mô hình tố tụng hình sự Việt Nam là mô hình pha trộn và định hướng hoàn thiện xây dựng mô hình pha trộn thiên về tranh tụng phù hợp với yêu cầu của cải cách tư pháp ở nước ta và phù hợp với trào lưu chung của lịch sử tố tụng hình sự trên thế giới. Chủ trương đẩy mạnh tranh tụng là giải pháp quan trọng, tạo những bước cải cách có tính đột phá trong hoạt động tư pháp hình sự, trên quan điểm cơ bản của mô hình tố tụng hình sự Việt Nam hiện nay là mô hình thẩm vấn kết hợp với tranh tụng. Đây là bước đi hết sức đúng đắn với lộ trình phù hợp; trên cơ sở điều kiện, hoàn cảnh kinh tế, chính trị – xã hội và đặc trưng của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Việt Nam; tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm các nước, phát huy những ưu điểm vốn có của mô hình tố tụng hình sự thẩm vấn, chọn lọc những hạt nhân hợp lý của mô hình tố tụng tranh tụng. Khi hoạt động tranh tụng được thực hiện tốt, các bên được thực hiện hết các quyền của mình theo quy định của pháp luật sẽ đảm bảo cho việc giải quyết vụ án được khách quan, toàn diện và phán quyết của Tòa án căn cứ trên kết quả tranh tụng sẽ có tính đúng đắn, thuyết phục hơn. Ngược lại, hoạt động tranh tụng không được đảm bảo hoặc mang tính hình thức dẫn đến việc giải quyết vụ án thiếu khách quan, không toàn diện, có thể dẫn đến oan, sai. Có thể thấy rằng, sự tác động của các yếu tố tranh tụng lên mô hình tố tụng thẩm vấn của Việt Nam đã tạo ra những sự thay đổi nhất định. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) tiếp tục kế thừa và phát huy những đặc trưng của mô hình tố tụng pha trộn, căn cứ vào các quy định, thể hiện rõ nguyên tắc đảm bảo trong tranh tụng, phù hợp với xu hướng phát triển chung của pháp luật tố tụng thế giới.

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA NGUYÊN TẮC ĐẢM BẢO TRANH TỤNG TRONG BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Ngày 20/01/2002, Nghị quyết 08-NQ/TW “Về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác cải cách tư pháp trong thời gian tới” ra đời được xem như sự bắt đầu của công cuộc cải cách tư pháp ở nước ta. Sự thừa nhận mang tính sơ khai đầu tiên về tranh tụng ở Việt Nam trong Nghị quyết 08/2002/NQ-TW xác định “…việc phán quyết của tòa án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các chứng cứ, ý kiến của kiểm sát viên, người bào chữa, bị cáo …để ra những bản án, quyết định đúng pháp luật, có sức thuyết phục và trong thời hạn pháp luật quy định” . Vấn đề tranh tụng tiếp tục được xem là một trong những nội dung của cải cách tư pháp, thể hiện qua hai Nghị quyết tiếp theo của Bộ chính trị là Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 “Về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020”, trong đó đề cập “…bảo đảm chất lượng tranh tụng tại các phiên toà xét xử, lấy kết quả tranh tụng tại toà làm căn cứ quan trọng để phán quyết bản án, coi đây là khâu đột phá để nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp…” và Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 “Về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020” nêu rõ “Nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan tư pháp, chất lượng tranh tụng tại tất cả phiên tòa xét xử, coi đây là hoạt động đột phá của các cơ quan tư pháp”. Nghị quyết 27/2022/NQ-TW tiếp tục kế thừa tinh thần của hai Nghị quyết trước đó với mục tiêu xác định “…tranh tụng là đột phá; bảo đảm tố tụng tư pháp dân chủ, công bằng, văn minh, pháp quyền, hiện đại, nghiêm minh, dễ tiếp cận, bảo đảm và bảo vệ quyền con người, quyền công dân”.

Như vậy, tranh tụng được coi là khâu đột phá trong hoạt động xét xử, chất lượng tranh tụng sẽ góp phần nâng cao chất lượng xét xử, chống oan sai, bảo vệ quyền con người của người bị buộc tội. Sự thể hiện của vấn đề tranh tụng trong các văn kiện của Đảng là tiền đề và là cơ sở để tiến tới hoàn thiện hệ thống pháp luật về tố tụng nói chung, trong đó điển hình là Bộ luật Tố tụng hình sự 2003 và tiến tới hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 về đảm bảo tranh tụng.

Hiến pháp năm 2013 được ban hành, lần đầu tiên trong lịch sử lập pháp, nguyên tắc tranh tụng được thừa nhận chính thức trong một văn bản pháp lý cao nhất của Nhà nước, quy định nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được bảo đảm. Đây là định hướng chỉ đạo cho việc tiếp tục quy định nguyên tắc tranh tụng trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Bộ luật đã có những cải tiến quan trọng, sửa đổi, bổ sung nhiều quy định mới nhằm thể chế hóa quan điểm cải cách tư pháp của Đảng, trên cơ sở kế thừa truyền thống pháp lý của Việt Nam, vừa tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm lập pháp của các quốc gia, đặc biệt là thông qua các quy định trong luật, nhấn mạnh mục tiêu đảm bảo tranh tụng trong tố tụng hình sự.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Hiến pháp năm 2013.
2. Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024, 2025).
3. Nghị quyết số 08/NQ-TW, ngày 02/01/2002 về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác cải cách tư pháp trong thời gian tới.
4. Nghị quyết số 48/NQ-TW, ngày 24/5/2005 về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020.
5. Nghị quyết số 49-NQ/TW, ngày 02/6/2005 về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020.
6. Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 09/11/2022 về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.
7. Võ Minh Kỳ (2020), “Các yếu tố tranh tụng trong mô hình tố tụng thẩm vấn truyền thống của Việt Nam”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, (07).
8. Nguyễn Phi Hùng, “Quy định về tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm vụ án hình sự và một số kiến nghị hoàn thiện”, Tạp chí Tòa án nhân dân, [https://tapchitoaan.vn/quy-dinh-ve-tranh-tung-tai-phien-toa-so-tham-vu-an-hinh-su-va-mot-so-kien-nghi-hoan-thien] (truy cập ngày 07/3/2025).
9. Võ Hoàng Quốc, “Quyền im lặng dưới góc nhìn khoa học luật tố tụng hình sự và những vấn đề đặt ra”, Tạp chí Tòa án nhân dân, [https://tapchitoaan.vn/quyen-im-lang-duoi-goc-nhin-khoa-hoc-luat-to-tung-hinh-su-va-nhung-van-de-dat-ra10012.html], (truy cập ngày 07/3/2025).
10. ThS. Bùi Trung Bun, “Quyền im lặng” của người bị buộc tội, Tạp chí Nghiên cứu, Hướng dẫn công tác tổ chức xây dựng Đảng của Ban Tổ chức Trung ương, ngày 21/10/2021, truy cập ngày 10/3/2025, [https://www.xaydungdang.org.vn/nhan-quyen-va-cuoc-song/quyen-im-lang-cua-nguoi-bi-buoc-toi-15908].