- Trường học: Đại học Luật Hà Nội
- Điểm số: 9.00 điểm
- Số trang: 21 trang
- Định dạng file: WORD
- Mã số/Năm: B0996 | Năm 2025
- Luật áp dụng: Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024
XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN
XEM TRƯỚC TRANG BÌA
XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC
MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT
| MỤC LỤC | Trang |
|---|---|
| LỜI MỞ ĐẦU | 1 |
| CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG | 3 |
| 1.1. Khái niệm | 3 |
| 1.2. Ưu điểm và hạn chế | 4 |
| 1.2.1. Ưu điểm | 4 |
| 1.2.1. Hạn chế | 5 |
| CHƯƠNG 2. CÁC TRƯỜNG HỢP ÁP DỤNG HOẶC KHÔNG ÁP DỤNG, ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG BIỆN PHÁP XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM | 6 |
| 2.1. Các trường hợp được áp dụng hoặc không được áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng | 6 |
| 2.2. Điều kiện áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng | 13 |
| 2.2.1. Có chứng cứ xác định người chưa thành niên đã thực hiện hành vi phạm tội | 13 |
| 2.2.2. Người chưa thành niên thừa nhận mình đã thực hiện hành vi phạm tội | 13 |
| 2.2.3. Người chưa thành niên đồng ý bằng văn bản về việc xử lý chuyển hướng | 13 |
| CHƯƠNG 3. SO SÁNH VỚI PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM | 15 |
| 3.1. Về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên của một số quốc gia trên thế giới | 15 |
| 3.2. Về các điều kiện áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội | 18 |
| KẾT LUẬN | 20 |
| DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO | 21 |
LỜI MỞ ĐẦU
Pháp luật hình sự là một ngành luật không thể thiếu trong hệ thống pháp luật của một quốc gia. Việc áp dụng pháp luật hình sự không những nhằm đảm bảo sự tồn tại của quốc gia đó trong một thể chế chính trị nhất định mà còn nhằm duy trì các trật tự xã hội được thiết lập bởi thể chế chính trị đó, bảo vệ quyền lợi của quốc gia, dân tộc, quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân…
Ở Việt Nam, việc áp dụng các biện pháp xử lý hình sự ngoài mục đích trừng trị, răn đe người phạm tội còn hướng đến mục đích giáo dục, cải tạo người phạm tội trở thành những công dân có ích cho xã hội, để họ tái hòa nhập cộng đồng. Mục tiêu này càng được chú trọng hơn đối với nhóm đối tượng là người chưa thành niên phạm tội. Vì ở lứa tuổi này mức độ nhận thức và điều khiển hành vi của họ là chưa đầy đủ. Hành vi của họ thường xuất phát từ các yếu tố tác động bên ngoài như môi trường sống tiêu cực, bạo lực, sự lôi kéo, dụ dỗ của bạn bè xấu, của các nhóm đối tượng tội phạm hoặc xuất phát từ các yếu tố bên trong như đặc điểm tâm sinh lý chưa ổn định. Việc xử lý hình sự đối với nhóm đối tượng này không nhằm đặt nặng vấn đề trừng trị hành vi phạm tội của họ mà hướng tới mục đích giáo dục, cải tạo và khơi dậy tính hướng thiện trong con người họ. Vì nhóm đối tượng này là thế hệ tương lai của đất nước. Họ còn một quãng đời dài ở phía trước để tiếp tục hoàn thiện, khắc phục các hạn chế bản thân. Trên cơ sở đó, mô hình xử lý chuyển hướng ra đời như một cách thay thế mô hình tố tụng truyền thống. Tuy nhiên, để tránh các tiêu cực xảy ra trong quá trình áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng, khung pháp lý của mỗi một quốc gia phải đảm bảo được các điều kiện áp dụng phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của quốc gia đó.
Vì vậy, với mong muốn làm rõ các trường hợp áp dụng hoặc không áp dụng, điều kiện áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội, so sánh với pháp luật của một số quốc gia trên thế giới để đề xuất hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về các vấn đề nêu trên phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của Việt Nam hiện nay. Thông qua bài Tiểu luận này, chúng ta cùng làm rõ những trường hợp áp dụng hoặc không áp dụng, điều kiện áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng trong pháp luật Việt Nam so sánh với pháp luật của một số quốc gia trên thế giới.
CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG
1.1. Khái niệm
Theo quan điểm của TS. Phan Anh Tuấn:
“Xử lý chuyển hướng là một khái niệm mới xuất hiện vào khoảng từ cuối đến giữa thập kỷ 80 của thế kỷ XX. Khái niệm này ra đời sau khi có một loạt nghiên cứu cho thấy những biện pháp xử lý tư pháp chính thống thường làm cho người chưa thành niên lún sâu hơn vào con đường lầm lỗi vì bị phân biệt đối xử. Các kết quả nghiên cứu đã làm nảy sinh ý tưởng là cần phải tránh áp dụng các biện pháp xử lý chính thức đối với người chưa thành niên vi phạm pháp luật bằng cách khuyến khích các cán bộ tư pháp chuyển người chưa thành niên từ hệ thống tư pháp chính thức sang các chương trình giải quyết tranh chấp dựa vào cộng đồng, các dịch vụ hỗ trợ hoặc các chương trình giáo dục tại cộng đồng.”
Trong một số văn bản của pháp luật quốc tế quy định về xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội như sau:
Tại khoản 3, 4 Điều 40 Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em ngày 20 tháng 11 năm 1989 có nêu:
“…3. Các quốc gia thành viên phải tìm cách thúc đẩy việc thiết lập những đạo luật, thủ tục, các cơ quan và thể chế áp dụng riêng cho những trẻ em bị tình nghi, bị cáo buộc hay bị xác nhận là đó vi phạm luật hình sự, và cụ thể là:
a) Xác định độ tuổi tối thiểu mà dưới độ tuổi đó trẻ em sẽ được coi là không có khả năng vi phạm luật hình sự;
b) Bất kỳ khi nào thấy thích hợp và cần thiết cần đề ra các biện pháp xử lý những trẻ em vi phạm pháp luật hình sự mà không phải sử dụng đến thủ tục tư pháp, miễn là các quyền con người và những bảo vệ pháp lý được tôn trọng đầy đủ.
4. Đưa ra nhiều biện pháp khác nhau như ra lệnh chăm sóc, hướng dẫn và giám sát; tư vấn; thử thách; chăm nuôi; các chương trình giáo dục và dạy nghề và những biện pháp thay thế khác cho việc quản lý tại cơ sở nhằm bảo đảm cho trẻ em được đối xử phù hợp với phúc lợi của trẻ và tương xứng với hoàn cảnh cũng như hành vi phạm tội của trẻ.”
Tại Quy tắc 11.2 Các quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của Liên Hợp Quốc về hoạt động tư pháp đối với người vị thành niên ngày 29 tháng 11 năm 1985 (Các Quy tắc Bắc Kinh) nêu như sau:
“11.2. Cảnh sát, cơ quan công tố hay những cơ quan khác có trách nhiệm giải quyết những vụ án liên quan đến người chưa thành niên cần được toàn quyền xử lý những vụ án như vậy mà không dùng đến những phiên tòa chính thức, theo tiêu chuẩn đã được định ra cho mục đích đó trong từng hệ thống pháp luật và theo các nguyên tắc đã được nêu trong văn kiện này.”
Như vậy, xử lý chuyển hướng đối với người chưa thành niên phạm tội có thể được hiểu là: việc cơ quan tố tụng của một quốc gia, vùng lãnh thổ trong việc xử lý người chưa thành niên phạm tội có thể áp dụng các biện pháp xử lý người chưa thành niên mà không thông qua các thủ tục tư pháp chính thức, miễn là các quyền con người và việc bảo vệ pháp lý được tôn trọng đầy đủ.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025;
- Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024.
- Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em năm 1989;
- Các quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của Liên Hợp Quốc về hoạt động tư pháp đối với người vị thành niên ngày 29 tháng 11 năm 1985 (Các Quy tắc Bắc Kinh);
- TS. Phan Anh Tuấn “Bàn về các biện pháp thay thế xử lý hình sự áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội trong Dự thảo Bộ luật Hình sự 2015 (Xử lý chuyển hướng)”, iLuậtSư, [https://iluatsu.com/hinh-su/ban-ve-xu-ly-chuyen-huong-doi-voi-nguoi-duoi-18-tuoi-pham-toi/] (truy cập ngày 16/03/2025).
- Nguyễn Tứ, “Bàn về việc áp dụng quy định ‘phạm tội 02 lần trở lên’ và ‘phạm tội có tính chất chuyên nghiệp”, Tạp chí Luật sư Việt Nam, [https://lsvn.vn/ban-ve-viec-ap-dung-quy-dinh-pham-toi-02-lan-tro-len-va-pham-toi-co-tinh-chat-chuyen-nghiep1654013928-a119446.html] (truy cập ngày 18/03/2025).
- Hoàng Lam, “Những con số giật mình về tội phạm vị thành niên”, Báo Dân Trí, [https://dantri.com.vn/phap-luat/nhung-con-so-giat-minh-ve-toi-pham-vi-thanh-nien-1392598056.htm] (truy cập ngày 17/03/2025).
- Nguyễn Thanh Huyền, “Tuổi chịu trách nhiệm hình sự, so sánh với pháp luật Đức và Liên bang Nga, đề xuất và kiến nghị hoàn thiện”, Tạp chí Tòa án nhân dân, [https://tapchitoaan.vn/tuoi-chiu-trach-nhiem-hinh-su-so-sanh-voi-phap-luat-duc-va-lien-bang-nga-de-xuat-va-kien-nghi-hoan-thien10286.html] (truy cập ngày 23/03/2025).
- Cao Thị Oanh, Võ Hiền Anh, “Đường lối xử lý người chưa thành niên phạm tội theo quy định của Cộng hòa Liên bang Đức và đề xuất đối với Việt Nam”, Tạp chí Pháp luật và Phát triển, [https://phapluatphattrien.vn/duong-loi-xu-ly-nguoi-chua-thanh-nien-pham-toi-theo-quy-dinh-cua-cong-hoa-lien-bang-duc-va-de-xuat-doi-voi-viet-nam-d3083.html] (truy cập ngày 23/03/2025).
- Ths. Lê Thị Hồng Xuân, “Quy định về biện pháp xử lý người chưa thành niên phạm tội theo pháp luật Việt Nam và quốc tế”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, [https://danchuphapluat.vn/quy-dinh-ve-bien-phap-xu-ly-nguoi-chua-thanh-nien-pham-toi-theo-phap-luat-viet-nam-va-quoc-te] (truy cập ngày 23/03/2025).