9.25 ĐIỂM Tiểu luận: Ưu điểm và hạn chế của quy định về hình phạt đối với pháp nhân thương mại phạm tội trong Bộ luật Hình sự 2015

• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Điểm số: 9.25 điểm
• Số trang: 24 trang
• Định dạng file: WORD
• Mã số/Năm: B1028 | Năm 2025
• Luật áp dụng: Bộ luật Hình sự 2015 (SĐ,BS 2017,2024,2025)

Phí tải: 99.000 VNĐ

TẢI TÀI LIỆU NGAY

XEM TRƯỚC NỘI DUNG TIỂU LUẬN

XEM TRƯỚC TRANG BÌA

XEM TRƯỚC TRANG MỤC LỤC

MỤC LỤC TIỂU LUẬN CHI TIẾT

LỜI MỞ ĐẦU

Các vấn đề liên quan đến pháp nhân thương mại và trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại phạm tội đã không còn là vấn đề mới mẻ đối với pháp luật của các quốc gia trên thế giới và đang từng bước được thể chế hóa nhằm phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam ta. Lần đầu tiên trong lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật hình sự nước ta, Bộ luật Hình sự năm 2015 hiện hành và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 hiện hành đã ghi nhận những quy định về trách nhiệm hình sự cũng như trình tự thủ tục tiến hành tố tụng hình sự đối với pháp nhân thương mại. Bộ luật Hình sự năm 2015 đã quy định rất nhiều nội dung mới trong đó có quy định về “pháp nhân thương mại”. Đây là một bước tiến quan trọng, có sức ảnh hưởng đến chính sách hình sự truyền thống của pháp luật nước ta. Cùng với việc cá thể hóa trách nhiệm hình sự thì pháp luật hình sự Việt Nam đã đặt vấn đề trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại phạm tội. Điều này, đã thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước về xử lý, phòng chống tội phạm trong tình hình hiện nay, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế của đất nước trong thời kỳ đổi mới. Trong các phương thức biểu đạt trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại phạm tội thì quy định về hình phạt là phương thức biểu hiện cơ bản, chủ yếu, thể hiện đầy đủ nhất bản chất của trách nhiệm hình sự. Hình phạt đối với pháp nhân thương mại là một bộ phận quan trọng không thể tách rời của hệ thống pháp luật hình sự, nhằm đảm bảo cho các tổ chức kinh tế hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm của mình.

Trong phạm vi bài viết dưới đây, sẽ tập trung nghiên cứu những quy định về hình phạt cũng như phân tích thành công và hạn chế của các quy định về hình phạt đối với pháp nhân thương mại phạm tội trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2024, 2025). Đồng thời đưa ra những góp ý khắc phục hạn chế nhằm hoàn thiện quy định về hình phạt đối với pháp nhân thương mại phạm tội.

CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ ĐỐI VỚI PHÁP PHÁP NHÂN THƯƠNG MẠI THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

1.1. Pháp nhân thương mại là gì?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 74 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về pháp nhân như sau:

“1. Một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau đây:

1. Được thành lập theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan;
2. Có cơ cấu tổ chức theo quy định tại Điều 83 của Bộ luật này;
3. Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình;
4. Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập.”¹Điều 74 “Pháp nhân” – Bộ luật Dân sự năm 2015.

Căn cứ quy định trên, có thể khái niệm pháp nhân như sau: Pháp nhân là tổ chức có được thành lập hợp pháp, có cơ cấu tổ chức thống nhất, có tài sản riêng độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình, nhân danh mình tham gia vào các quan hệ pháp luật một cách độc lập. Tuy nhiên, không phải mọi pháp nhân được thành lập theo quy định đều là pháp nhân thương mại. Điều 76 Bộ luật Dân sự năm 2015 còn có quy định về pháp nhân phi thương mại, đây là pháp nhân không có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận, nếu có lợi nhuận thì cũng không phân chia cho các thành viên trong pháp nhân.

Bên cạnh đó, căn cứ quy định tại Điều 75 Bộ luật Dân sự năm 2015 về pháp nhân thương mại như sau:

1. “Pháp nhân thương mại là pháp nhân có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận và lợi nhuận được chia cho các thành viên.
2. Pháp nhân thương mại bao gồm doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác.
3. Việc thành lập, hoạt động và chấm dứt pháp nhân thương mại được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, Luật doanh nghiệp và quy định khác của pháp luật có liên quan.”²Điều 75 “Pháp nhân thương mại” – Bộ luật Dân sự năm 2015.

Như vậy, căn cứ vào các quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 có thể khái quát định nghĩa về pháp nhân thương mại như sau: Pháp nhân thương mại là các tổ chức được thành lập hợp pháp, có tư cách pháp nhân với mục tiêu hoạt động chính của pháp nhân thương mại là tìm kiếm lợi nhuận và lợi nhuận kiếm được được chia cho các thành viên trong pháp nhân thương mại.

Hiện nay, Bộ luật Hình sự Việt Nam chưa có định nghĩa cụ thể thế nào là pháp nhân thương mại, tuy nhiên những vấn đề về trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại phạm tội đã được ghi nhận trong các điều luật cụ thể của Bộ luật Hình sự năm 2015.

1.2. Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại

Điều kiện chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đã được ghi nhận trong Bộ luật Hình sự năm 2025 và quy định tại Điều 75 Bộ luật này.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017.
2. Bộ luật Hình sự năm 2015.
3. Bộ luật Dân sự năm 2015.
4. Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, “Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam (Phần chung)”, năm 2019.
5. Đinh Văn Quế, “Pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự khi nào?” – Tạp chí điện tử Kiểm sát ngày 11/4/2018.
6. PGS.TS. Dương Tuyết Miên – Tạp chí Kiểm sát số 02/2024, “Bàn về hình phạt áp dụng đối với pháp nhân thương mại phạm tội trong Bộ luật Hình sự năm 2015”.
7. ThS. Đinh Văn Quế, “Hình phạt đối với pháp nhân thương mại”, Tạp chí Tòa án nhân dân điện tử ngày 07/01/2019.
8. Tạp chí Kiểm sát số 14/2018, “Quy định về tội phạm hình sự và chế tài hình phạt ở Mỹ”, Tạp chí điện tử Kiểm sát ngày 07/12/2018.
9. Văn Chiến, “Chế tài đối với pháp nhân thương mại phạm tội: Qui định của một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam”, Tạp chí điện tử pháp lý ngày 05/4/2024.
10. ThS. Hoàng Chí Kiên, “Quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân tại một số quốc gia trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam”, Tạp chí Tòa án nhân dân điện tử ngày 11/4/2024.
11. TS. Bùi Văn Hưng, Viện Kiểm sát quân sự Trung ương, “Tìm hiểu đơn vị phạm tội trong các tội phạm tham nhũng và một số tội phạm về chức vụ theo quy định của BLHS Trung Quốc” – Tạp chí Kiểm sát số 15/2017.
12. Thái Đăng, “Trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại – Nhiều vấn đề đặt ra”, Tạp chí điện tử Pháp lý ngày 13/8/2020.
13. PGS.TS. Dương Tuyết Miên – Tạp chí Kiểm sát số 02/2024, “Bàn về hình phạt áp dụng đối với pháp nhân thương mại phạm tội trong Bộ luật Hình sự năm 2015”, Cổng thông tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân tối cao ngày 11/11/2024.
14. TS. Nguyễn Doãn Phương – Nguyễn Thành Long, “Hoàn thiện quy định của pháp luật về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại trong Bộ luật Hình sự năm 2015”, Tạp chí Tòa án nhân dân số 19/2024.
15. ThS. Võ Ngọc Khánh Linh, “Hoàn thiện quy định về các tội danh pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự”, Tạp chí Kiểm sát số 11/2023 – Cổng thông tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
16. ThS. Nguyễn Đình Văn, “Hoàn thiện quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 về hình phạt tiền”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ngày 30/9/2023.
17. ThS. Nguyễn Thị Phương Thảo, “Hoàn thiện quy định pháp luật về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại”, Tạp chí Quản lý nhà nước ngày 26/10/2021.

CHÚ THÍCH

• 1
  Điều 74 “Pháp nhân” – Bộ luật Dân sự năm 2015.
• 2
  Điều 75 “Pháp nhân thương mại” – Bộ luật Dân sự năm 2015.